Bilgiustam
Türkiye'nin Bilgi Sitesi

Aktinik Şelitis Nedir?

0 44

Aktinik şelitis, güneşe maruziyetle hasarlı dudakların, özellikle dudağın vermilyon sınırının durumunu tanımlamak için kullanılan terimlerdir. Bu durumdaki kişilerin dudakları kuru, çatlamış gibi görünür. Dudaklarda ayrıca lezyonlar veya ülserler bulunur ve keskin vermilyon sınırı bulanıklaşır. Bu hastalık, üç faktöre bağlı iltihaplı dudak durumudur, ayrıca dudak ve cilt rahatsızlıklarının enfeksiyonu, beslenme yetersizliği veya alerji, toksin, ilaçlar ve yaralanmalardan kaynaklanır.
Dudak yüzeyi tüylü deri, vermilyon sınırı, oral mukoza ve vermilyondan oluşur. Alt veya alt dudağın vermilyon kısmı, dudak yüzeyi sık veya aşırı güneş ışığına maruz kaldığında kurur, çatlar, dağılır ve iltihaplanır. Bu kanser öncesi veya kötü huylu durum, aktinik şelitis olarak kategorize edilir. Bu hastalıktan mustarip hastalarının ortak semptomları kuru ve çatlamış dudaklara sahip olmalarıdır. Ultraviyole (UV) maruziyetinin neden olduğu aktinik keratoza, ciltte pullu veya kırılgan bir büyümeye eğilimlidirler. Aktinik şelitis aynı zamanda güneş keratozu olarak da bilinir ve hastalarının yaklaşık % 6-10’unda ayrıca dudaklarda skuamöz hücreli karsinom (SCC) gelişebilir; SSC ise aşırı güneşe maruz kalma nedeniyle vücudun her yerinde meydana gelen bir cilt kanseridir.

Aktinik Şelitis Nedir?Aktinik Şelitis Genel Risk Faktörleri

Aktinik şelitis hastalığını bazı kişiler daha fazla risk altındır ve bunlar nedenler aşağıdaki gibidir:
• Beyaz tenli kişilerde aktinik şelitis gelişme riski daha yüksektir,
• UV ışınlarının kronik olarak maruz kalması, bu hastalığın en önemli risk faktörlerinden biridir,
Sigara içenler, sıcak veya subtropikal bölgelerde yaşayan, özellikle de açık hava çalışanları, bu hastalıkla güçlü bir ilişkiye sahiptir,
• Kötü ağız sağlığı ve tam oturmayan protezler de bu soruna neden olabilir,
Genellikle erkeklerde ve yaşlılarda ortaya çıkan bu durum erkeklerde kadınlara göre üç kat daha yaygındır, çünkü erkekler güneşe daha fazla maruz kalırlar ve kendilerini korumak için çok az kozmetik kullanırlar veya hiç kullanmazlar.

Vaka Analizi

UV radyasyonunun uzun süre maruz kalınması da cildi daha elastik yapar ve çil oluşturur, bu da aktinik şelitise neden olur. Tütün kullanıcılarının tarihinde, Kafkasyalılar sıklıkla bu hastalıkla özdeşleşmişlerdir. 2004 yılında 50 yaş ve üzeri inşaat işleri, balıkçılık veya çiftçilikle uğraşan dış mekân çalışanları tütün kullanıcıları arasında bir araştırma yapılmıştır. Bunların arasında 65 kişilik bir gruba aktinik şelitis teşhisi konulmuş, erkek ve kadın arasındaki oran 12: 1 çıkmıştır.
İleri yaşta ki kişiler % 46,1’i sigarayı dudaklarının sağ tarafında tuttukları için dudaklarının sağ tarafında lezyonlar olduğu bildirilmiştir. Ayrıca orta derecede displazi ile agresif SCC arasındaki bir aşamada % 72,3 bulunmuş ve hastaların geri kalan % 27,7’sinde hafif bir epitel displazisi görülmüştür.

Aktinik Şelitis Özellikleri

Görünüşüne bağlı olarak, aktinik şelitisin çeşitli özellikleri vardır ve bunlar eşsiz görünümler, perioral veya intraoral görünümler ve ekstra oral görünümler olarak sınıflandırılır:
Eşsiz görünümler
Bu görünüm şekli iyileştirici olmayan ülsere bir alana sahip alt dudak ve ölçekleme veya beyaz lekeler benzersiz özelliğidir. Vermilyon sınırı olmaksızın alt dudakta soğanlı bir şişlik belirir ve aktinik şelitis ilerledikçe kurur.
Perioral ve intraoral görünümler
Bu görünümde lezyonlar dudağın perioral bölgesindeki dokularda bulunur ve ileri vakalarda ıslak bir çizgi alanına uzanabilirler. Görünüm ülsere lezyonlarla birlikte yüksek, keratotik ve huysuzdur. Bazen bu hastalığın alt dudaktaki yapısı kırmızı ve beyaz lezyonların bir kombinasyonu gibi görünür ve bu durum ülser oluşturabilir.
Ağız dışı görünümler
Bu dudak normal durumdayken alt dudakta küçük bir ince çizgi (vermilyon sınırı) görülür; ancak sık sık güneşe maruz kalındığında doku tahrip olur. Bu ince çizgiler kaybolurken beyaz lekeler oluşturur ve pürüzlü, pullu hale gelir.

Aktinik Şelitis Nedir?Aktinik Şelitis Belirtileri ve Nedenleri

Kadınlara ve çocuklara kıyasla çoğunlukla 20 yaşın üzerindeki erkekleri, yaşlıları çoğunlukla dışarıda çalıştıkları için, çoğunlukla sıcak tropik bölgelerde ve çöller gibi kuru yerlerde yaşayan insanları etkiler. Risk altında olanlar arasında bağışıklığı düşük, ten rengi açık olanlar ve bir organ nakli geçirenler sayılabilir. Teşhis konulduktan sonra, bu hastalığın tedavisine mümkün olduğunca erken gitmek önemlidir. Başlangıçta tedavi bazı ağrılara, şişliklere ve diğer etkilere neden olabilir, ancak bunlar tedaviler tamamlandıktan sonra tedavi edilir. Karbondioksit lazer buharlaştırma, elektro cerrahi ve kriyocerrahi dâhil tedavi için birçok yöntem vardır.

Aktinik Şelitisin Belirtileri

İlk aşamalarda semptomlar fark edilmeyebilir, ancak bir ay veya bir yıl sonra yavaş yavaş ortaya çıkar. Alt dudaklarda pek çok sorun yaşanabilir ve bazı yaygın semptomları vardır ve bunlar aşağıdaki gibidir:
• İlk aşamada dudaklar kurur ve dudak kuruluğu, nem eksikliği anlamına gelir.
• Dudaklar genellikle kırmızı renktedir, ancak bu hastalığa sahip olanlar için dudaklar anormal derecede kırmızı görünür veya dudak rengi tek tip olmayabilir. Ayrıca dudağın bazı kısımları beyazlaşır ve soluklaşır.
• Başlangıçta dudaklarda ağrı ve açıklanamayan lezyonlar oluşur,
• Sıvı birikmesine bağlı olarak dudakların anormal bir şekilde genişlemesi olabilir,
• Şişlik nedeniyle dudaklar özellikle alt kısımda kalınlaşma görünür,
• Dudaklardaki keskin çizgi veya sınır kaybolur,
• Dudaklar kurudukça kişiler alt dudaklarında sık sık çatlama ve kanama problemleriyle karşı karşıya kalırlar,
• Özellikle dudak ürünlerini uygularken kanama gibi zorluklarla karşılaşılır,
• Yüzde veya dudak çevresinde olduğu gibi vücudun diğer bölgelerine de yayılma olasılığı vardır,
• Durum kötüleştiğinde, hasta bir kaşıntı ve yanma hissi yaşar,
• Kişi yemek yeme, çiğneme ve yutmada zorluklarla karşılaşabilir.

Aktinik Şelitisin Başlıca Nedenleri

Güneşten gelen mor ötesi (UV) ışınları zararlı radyasyondur ve buda AC’nin başlıca nedenidir. UV-A, UV-B ve UV-C olmak üzere üç tür ultraviyole ışın vardır. Atmosferin katmanları bu zararlı ışınları engeller veya filtreler. 100-290 nm aralığında yer alan UV-C atmosferik tabakalar tarafından neredeyse tamamen engellenir, sırasıyla 320-400 nm ve 290-320 nm aralığında uzanan UV-A ve UV-B atmosfere nüfuz eder. Ayrıca aktinik şelitisin nedenlerine katkıda bulunur. İki UV radyasyonu (UVA ve UVB) arasında UVB, aktinik şelitisi indüklemede önemli bir rol oynar.
UV radyasyonuna aşırı maruz kalma, epidermis hücre katmanının değişmesine ve ardından dudakların epitel hücrelerinde DNA’nın hasar görmesine neden olur. Değişmeli ultraviyole radyasyon cilde maruz kaldığında, hücrede bulunan antijen aktivitelerinin baskılanmasına ve bağışıklık sisteminin zayıflamasına neden olur. Bu da hücresel hasarın ve DNA mutasyonunun saptanmasına yol açar.
Aktinik Şelitis Nedir?Düşük melanine sahip kişiler aktinik şelitis ten etkilenmeye çok eğilimlidir. Bu tür kişilerin daha açık tenleri vardır ve bu da güneşe maruz kalmaya çok duyarlı olabilir. Bu, daha sonra bu hastalığı destekleyen ilgili faktörlerle ilişkilendirilen güneş yanıklarına neden olur. Bunun yanında aktinik şelitisin oluşmasına neden olan bazı nedenler vardır ve bunlar aşağıdaki gibidir:
• Tütün ve sigara, aktinik şelitis durumuna ve ağız ülseri gibi diğer ilgili hastalıklara ve ayrıca ağız kanserine yol açan toksik maddeler içerir. Sık veya uzun süreli kullanımı olan kişiler, daha az kullanıcılara kıyasla yüksek aktinik şelitis riski altındadır.
• Ağzı temiz tutmak ve her türlü ağız hastalığından uzak durmak, ağız hijyeninin en iyi uygulamasıdır. Düzenli fırçalama ve diş temizliği takip edilmelidir.
• Dudak kremi, ruj gibi dudaklarda kullanılan pek çok kozmetik ürün çeşidi vardır; bu tür ürünler kimyasal maddeler içerir. Bu güçlü kimyasal maddeler dudakta alerjik reaksiyonlara ve tahrişe neden olabilir bu yüzden aktinik şelitise neden olabilir veya daha kötüleştirebilir.
• Yanlış oturan protezlerin aslında aktinik şelitis üzerinde bir etkisi yoktur; ancak, tam oturmayan protezlerin uzun süreli kullanımı yoğun tahrişe, enfeksiyona ve iltihaplanmaya neden olabilir ve bunların tümü bu hastalığa yol açabilir.

Kaynakça:
ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16117738
oooojournal.net/article/S2212-4403(16)30443-6/abstract
fda.gov/ForConsumers/ConsumerUpdates/ucm049090.htm
guident.net/…/…remalignant-condition-review-of-literature.html

Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu

Bunları da beğenebilirsin

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmek Mesajları Oku