Anason Nedir, Bileşenleri ve Besin Değerleri Nelerdir?

Anason (Pimpinella anisum), birçok mutfakta ve tıbbi alanda kullanılan aromatik bir çiçekli bitkidir. Geleneksel tıpta menopoz semptomlarını hafifletmek, süt üretimini arttırmak, libidoyu geliştirmek, sindirimi iyileştirmek, depresyon semptomlarını iyileştirmek ve nefesi ferahlatmak için kullanılmıştır.
Anason, Apiaceae veya Umbelliferae bitki ailesine aittir. Ailenin diğer üyeleri arasında kereviz, havuç, rezene, kimyon ve dereotu gibi yaygın mutfak bitkileri bulunur. Çiçek açan anason bitkisi, çiçek açtıklarında bitki ailesinin diğer üyelerine benzemektedir. Bitki olgunlaştığında 45-90 cm boyundadır. Küçük beyaz kümelenmiş çiçeklerin saplarını üretir ve anason tohumları aynı çiçeklerden oluşur. Doğu Akdeniz bölgesi, Güneybatı Asya, Orta Doğu, Meksika, Mısır ve İspanya’ya özgüdür. Anason öncelikle meyvesi (tohumu) için yetiştirilmektedir. Anason, siyah meyan kökü lezzetine benzer güçlü bir tatlı aromaya sahiptir.
Anason tohumunun faydaları olduğunu ve olmadığını savunan iki farklı grup vardır ve bu grıpların savundukları teoriler şu şekildedir.
Faydası olduğunu savunanlar;
• Yüksek besin
• Yiyecek ve içecekler için lezzetli baharat
• Sindirimi iyileştirir ve IBS’yi hafifletir
• Bakteri ve mantarlarla savaşır
• Anti-enflamatuar ve antioksidan
• Depresyon ve menopoz semptomlarını iyileştirebilir
• Kabızlığı hafifletebilir
Faydası olmadığını savunanlar;
• Olası alerjen
• Saf uçucu yağ ile temasta cilt tahrişi meydana gelebilir
• Tüm faydalar sağlam klinik kanıtlardan yoksundur.

Aktif Bileşikler

Çoğu bitkide olduğu gibi, anason bitkisinin tam kimyasal bileşimi bölgeye ve yetiştirme yöntemine göre değişir. Bildirilen farklılıklar o kadar azdır ki, üreticilerin menşe ülkesini belirtmeleri gerekmez. Tohumlar en yüksek yağ konsantrasyonunu içermektedir. Bu nedenle, ticari olarak üretilen anason yağı esas olarak tohumlardan ekstrakte edilir. Anasonun doğal esansiyel yağının ana bileşenleri aşağıdaki gibidir:
• Trans- anethole (% 80-96)
• Estragole (metil chavicol) (% 5-14)
• Anason keton (para-metoksifenilaseton) (~% 1)
Trans- anethole başlıca aktif bileşiktir. Anethole aynı zamanda bir antioksidandır ve alkolde oldukça çözünürken suda daha az çözünür. Sonuç olarak, alkollü içeceklerde çay gibi su bazlı içeceklerden daha yüksek anethole konsantrasyonları bulunmaktadır. Anethole tek başına bir gıda katkı maddesi olarak da kullanılır. FDA genellikle insan tüketimi için güvenli olduğunu düşünmektedir.

Besin Değeri

Anason tohumları kalorilerde nispeten düşüktür ve iyi miktarda lif içerir. Çoğu tarifte 1-2 çorba kaşığı (~7-14 g) kullanılır. 100 gr (~14 yemek kaşığı) bütün anason tohumu başına besin değerleri şu şekildedir. (ABD Ulusal Besin Veri Tabanı’na göre):
• Kalorisi: 337
• Protein: 17,6 g
• Toplam Yağ: 15,9 g
• Karbonhidratlar: 50.02 g
• Elyaf: 14,6 g
Dahası, anason tohumları besin maddeleri ile doludur. 100 gr bütün anason tohumunda şu ana vitaminler ve minerallerbulunmaktadır.
• Demir: 37 mg ( günlük değer % 205 )
• Manganez: 23 mg (günlük % 115 değer)
• Kalsiyum: 646 mg (günlük % 65 değer)
• Bakır: 0.9 mg (günlük % 46 değer)
• B6 Vitamini: 0.7 mg (günlük % 33 değer)
• C Vitamini: 21 mg (günlük % 35 değer)
• Provitamin A: 311 IU (günlük % 6 değer)
Bu, iki yemek kaşığı anason tohumunda (~ 14 g), bir gün içinde ihtiyaç olan demirin yaklaşık % 30’unu, bazı manganez, kalsiyum ve bakırla alabilecek anlamına gelmektedir. Bitki bazlı demirin emilmesi daha zordur, ancak anasonu C vitamini bakımından yüksek gıdalarla eşleştirerek artırabilir.

Antienflamatuar Etkiler

İnsan hücreleri üzerinde yapılan çalışmalarda anethole (anasondaki birincil aktif bileşik) doğrudan enflamatuar sinyalleri azaltır. Vücudun ana inflamasyon kontrolörü NF-kB’yi engellemektedir. Hem anehole hem de estragole (anasonda ikinci en bol aktif bileşik) hayvan çalışmalarında inflamasyonu azaltabilmiştir.

Antioksidan Etkileri

Çok sayıda ön çalışma hem anasonun hem de aktif bileşiklerinin antioksidan özelliklerini göstermiştir.Anason ateroskleroz ve kalp hastalığında oksidatif stresi azaltmak için yararlı olabilir. Özellikle, anason esansiyel yağı, insan LDL partiküllerinin test tüplerinde oksidasyonunu doğrudan önleyebilir.

Rezene vs Anason

Rezene (Foeniculum vulgare) anason için birçok yönden benzerdir. Her ikisi de aynı Apiaceae bitki ailesine aittir ve her ikisinin de benzer fakat özdeş olmayan bir siyah meyan lezzeti vardır. Her ikisi de benzersiz aroması ve bazı örtüşen sağlık yararlarından sorumlu anethole içerir. Bununla birlikte, rezene, anasondan farklı bir dizi aktif bileşik içermektedir. Geleneksel olarak rezene, soğuk algınlığı, ateş, sindirim sorunları, iltihaplanma ve anne sütü üretimini arttırmak için bir çare olarak kullanılmaktadı. Ara sıra alışveriş yapanlar rezene markette anason olarak yanlış etiketlenir. Birçok benzerliğe rağmen, iki bitki oldukça farklıdır. İki ana rezene bitkisi vardır. Bir tür, Foeniculum vulgare, bir bitki olarak yetiştirilir ve bu şekilde kullanılır. Diğer türler, Foeniculum vulgare, Floransa rezene olarak da bilinen dulce, sebze olarak yetiştirilmektedir.

Yıldız Anason

Yıldız anason adını kurutulmuş meyvenin 8 noktalı bir yıldıza benzemesinden almaktadır. Öğütüldüğünde, yıldız anason (Illicium verum) anason (Pimpinella anisum) ile karıştırılabilir. Benzer olsa da, ikisi farklı botanik ailelerden gelmektedir. Küçük anason burcunun aksine, yıldız anason olgunlaştığında 65 feet yüksekliğe ulaşabilen büyük bir yaprak dökmeyen ağaçtan gelmektedir. Yıldız anason, kuzeydoğu Vietnam ve Güneybatı Çin’e özgüdür ve burada birçok yemekte geleneksel bir içeriktir.
İkisi lezzet bakımından çok benzer olsa da, anason Yıldız Anason’dan çok daha keskin olarak kabul edilmektedir. Çin Yıldız Anasonu (Illicium verum) insan tüketimi için güvenli kabul edilir. Bununla birlikte, yakından ilişkili olan Japon Yıldız Anasonu (Illicium anisatum) insanlar için toksiktir. İki bitkinin meyvesi benzer görünür ve Japon Yıldız Anason tüketiminden kaynaklanan birkaç kazara zehirlenme vakası vardır.
Anason, esas olarak tohumları için yetiştirilen lezzetli bir yeşil bitkidir. Dünyadaki birçok yemek ve içeceğin önemli bir bileşenidir ve binlerce yıldır geleneksel tıpta kullanılmaktadır. Anason tohumu ve yağı sindirimi iyileştirebilir ve IBS’ye yardımcı olabilir. Ayrıca kabızlığı giderebilir, ruh halini ve menopoz semptomlarını iyileştirebilir ve zararlı mikropları öldürebilirler, ancak kanıtlar sınırlıdır. Bütün veya öğütülmüş tohumları çay için satın alabilir, uçucu yağı alabilir veya standart ekstraktlarda alınabilir. Sadece kişinin anasona alerjik olmadığındandan emin olması ve daha büyük miktarlar kullanmadan önce doktora danışması tavsiye edilir.

Kaynakça:
https://link.springer.com/article/10.1007/BF03175031
https://www.sciencedirect.com/topics/food-science/anise

Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu

Yorum Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This div height required for enabling the sticky sidebar