Kristal Viyolen’in (Gentian Violet) Sağlık Açısından Faydaları

Kristal Viyoleyi FDA, cilt ve ağız pamukçukunu tedavi etmek için satışına izin vermektedir, ancak alternatiflerin olduğu unutulmamalıdır. Gentian violet’in kişinin kullanımı için uygun olup olmadığı konusunda uzman bir doktorla görüşmelidir. Gentian violet kullanım faydaları bulunmaktadır ve bunlar aşağıdaki gibidir.

Mantar Enfeksiyonları

Pamukçuk: Candida, özellikle zayıf bağışıklık sistemi olan kişilerde pamukçuk, beyaz ağız döküntülerine neden olmaktadır. Bu durumu yaşayan kişiler yaşlılar, yeni doğanlar, antibiyotik kullanan kişiler ve kronik hastalıkları olanlardır. Gentian violet 90 yılı aşkın bir süredir bebeklerde pamukçuk için kullanılmaktadır. Bununla birlikte, 312 doktorun yaptığı bir araştırmaya göre, doktorlar günümüzde nistatin ve flukonazol kullanmayı tercih etmektedirler. Gentian’ı vakaların sadece % 1-4’ünde ve sadece diğer iki ilaç etki etmediğinde kullanılmaktadır. Bununla birlikte, HIV’li kişilerde, özellikle de nistatin ve flukonazolün bulunmadığı dünyanın az gelişmiş bölgelerinde pamukçuk için giderek daha fazla kullanılmaktadır. Ağız pamukçuk ve HIV’li 141 kişinin klinik çalışmasında, centiyana menekşe (günde % 0,5 çözelti 2 kez/gün) tipik, daha pahalı antifungaller (ketokonazol ve nistatin) kadar etkili olmuştur.
Aksi takdirde sağlıklı 15 kişiden oluşan bir başka deneyde, hafif bir centiyana menekşe çözeltisi (yaklaşık % 0,0016) dört Candida suşuna karşı etkili olmuştur, dili lekelememiş ve olumsuz etkilere neden olmamıştır. Bu hafif çözelti, HIV’li 182 kişinin denemesinde pamukçuğu azaltmak için antifungal ilaçlarla (nistatin) birlikte kullanılmıştır. Bununla birlikte, 83 kişiden oluşan klinik bir çalışmada, limon suyu ve limon otu infüzyonları pamukçuk için günde % 0,5 centian violet 3x/günden daha etkili olmuştur. Gentian violet geleneksel olarak emziren annelerin meme uçlarındaki pamukçukları ağız pamukçuklu bebeklerinden geçirmek için geleneksel olarak kullanılmıştır. Gentian violet’in en yaygın kullanımı, ağzın mantar enfeksiyonu olan pamukçuk içindir. Geleneksel tedavinin kullanılamadığı veya uygunsuz olduğu yerlerde kullanışlıdır.
Vajinal maya enfeksiyonları: Gentian violet 1980’lerin sonlarına kadar vajinal mantar enfeksiyonları için reçete ile edilmiştir, ama günümüzde sadece ağız ve cilt pamukçuk için endikedir. Vajinal mantar enfeksiyonlarına karşı centiyana menekşesinin kullanılması önerilmemektedir. Daha güvenli ve daha etkili alternatifler mevcuttur. Candida da vajinal enfeksiyonlara neden olmaktadır ve on yıllar boyunca bu hastalığı tedavi etmek için centiyana menekşe kullanılmıştır. Vajinal Candida enfeksiyonu olan 191 hamile kadının eski bir klinik denemesinde, 4 hafta boyunca kullanılan % 0,2 gentian violet, kadınların % 78’inde enfeksiyonu tamamen iyileştirmiştir. Ancak bu, 50’li yıllardan beri yapılan bir çalışma iken, yakın zamanda klinik çalışma bulunmamaktadır.
Çoklu hücresel çalışmalarda, centiyana menekşe Candida’yı ağız, vajina, kan, solunum yolu ve kulaklardan öldürmüştür. Klotrimazol ve mikonazol gibi antifungal ilaçlar artık vajinal mantar enfeksiyonlarını tedavi etmek için daha yaygın olarak kullanılmaktadır ve daha iyi araştırılmıştır. Ayrıca gentian menekşe tamponları da mevcuttur. Ancak centiyana menekşe vajinal güvenlik verileri ve vajinal kullanım için en iyi konsantrasyon veya formülasyonlar hakkında güncel bilgiler bulunmamaktadır. Ayrıca, centilmen menekşesinin temas ettiği her şeyi lekeleyen bir boya olduğu unutulmamalıdır.
Diğer mantarlar: Gentian menekşesinin uzun zamandır bazı sorunlara neden olabilecek mantarları öldürdüğü bildirilmiştir ve bu sorunlar aşağıdaki gibidir:
• Gilchrist hastalığı (Blastomyces) olarak bilinen cilt enfeksiyonları
• Deri ve tırnak enfeksiyonları (Fusarium oxysporum ve F. Moniliforme)
• Kulak enfeksiyonları (Aspergillus niger)
Hiçbir klinik çalışma yapılmamıştır, bu nedenle centiyana menekşesinin bu mantar enfeksiyonlarına karşı etkileri hala bilinmemektedir. Bir derlemede, bir ay sonra iyi sonuçlar veren tırnak mantarı (onikomikoz) için % 1-2 centiyana menekşe kullanımı bildirilmiştir, ancak veriler yayınlanmamış bir çalışmadan gelmektedir. Bazı çalışmalar, centiyana menekşesinin temas halinde diğer mantar türlerini de baskılayabildiğini, ancak klinik çalışma mevcut olmadığını düşündürmektedir.

Bakteriyel Cilt Enfeksiyonları

Atopik egzama ve cilt enfeksiyonu (Staphylococcus aureus) olan 21 kişi üzerinde yapılan klinik bir çalışmada, 4 gün boyunca % 0,3 centian menekşe hem egzamanın şiddetini hem de enfeksiyonu azaltmıştır. Sadece egzamayı azaltan bir katran çözeltisinden veya glukokortikosteroidlerden daha iyi etkili olmuştur. Metisiline dirençli Staphylococcus aureus suşları (MRSA) ile enfekte cilt yaraları olan 91 kişi üzerinde yapılan beş klinik çalışmada, % 0,5 centian menekşe bakterileri olumsuz etkilere neden olmadan öldürmüştür. Gentian violet haftada % 1 kez 47 kişi üzerinde yapılan bir çalışmada MRSA kulak enfeksiyonlarını da iyileştirmiştir.
97 kişi üzerinde yapılan 2 klinik çalışma ve gözlemsel çalışmalarda, centiyana menekşe ve metilen mavisi olan bir antibakteriyel pansuman, yan etki olmaksızın yara enfeksiyonlarını azaltmıştır. % 1 centiyana menekşesi antibiyotiklerle (doksisiklin) bir arada cilt enfeksiyonlarını iyileştirmiş, egzamayı azaltmış ve steroidlere alternatif olarak kullanılmasını düşündürmüştür. % 0.5 centiyana moru, cilt enfeksiyona neden olan bazı bakterilere (Streptococcus ve Staphylococcus) karşı oldukça etkilidir. Bununla birlikte gentian mavisi doğrudan temasta antibakteriyel aktiviteye sahiptir, bu da yara pansumanlarında ve bazı enfeksiyonlarda faydalı olmaktadır.

Diğer Cilt Koşulları

Yaralar: Yanık yaraları olan 200 kişi üzerinde yapılan klinik bir çalışmada,% 0,5 centiyana menekşe bazı doku skarlarına neden olmuştur, ancak yaraların 6-8 hafta içinde enfeksiyon olmadan iyileşmesine yardımcı olmuştur. Bununla birlikte geleneksel pansumanlara daha ucuz bir alternatif olarak önerilmiştir. Yaraları ve ölü deri hücreleri olan 70 yaşlı insan üzerinde yapılan gözlemsel bir çalışmada,% 1 centiyana menekşe 111 yaradan 103’ünü tamamen iyileştirmiştir. Gentian menekşe 39 kişi üzerinde yapılan klinik bir çalışmada radyoterapinin neden olduğu yaraları iyileştirmek için geleneksel nemli bir yara örtüsü kadar etkili olmuştur. Ancak 30 kişi üzerinde yapılan bir başka çalışmada daha az etkili olmuştur. Kısacası gentian mavisinin antibakteriyel aktivitesi, enfeksiyonu içermeyen yara iyileşmesini teşvik etmek için yararlı olmaktadır.
Kalıtsal cilt koşulları: Kabarcıklı kırılgan cilt (epidermolizis bülloza) ile karakterize bir bozukluğu olan iki çocukta, 4 hafta boyunca centiyana menekşe ve metil menekşe karışımı ülser boyutunu azaltmıştır. Ayrıca Gentian violet, anormal cilt ve tırnak kalınlaşmasına (pachyonychia congenita) neden olan bir bozukluğu olan 2 çocuğun durumunu iyileştirmiştir.
İmmün cilt reaksiyonları: 18 sağlıklı insan üzerinde yapılan klinik bir çalışmada% 0,5 centiyana menekşe, cilt tahriş edicisinin (sodyum lauril sülfat) neden olduğu dermatit semptomlarını azaltmıştır. Genel kaşıntı ve döküntü (eritema multiforme) olan bir kişi, 3 gün içinde centiyana menekşe uygulanarak tedavi edilmiştir. Gentian violet diğer ilaçlarla kombine edildiğinde nadir görülen bir bağışıklık durumundan (hipereozinofilik sendrom) hasar gören başka bir kişide cilt semptomlarını iyileştirmiştir. Bununla birlikte sınırlı klinik kanıt, centiyana mavisinin dermatiti ve diğer cilt reaksiyonlarını yatıştırmaya yardımcı olabileceğini düşündürmektedir.

Göbek Enfeksiyonları

Yakın zamanda doğum yapan 13 binden fazla düşük gelirli kadın üzerinde yapılan iki gözlem çalışmasında, gentian menekşe ile göbek kordonu bakımı bebeklerde enfeksiyon ve ölüm oranlarının azalmasıyla açıkça ilişkili bulunmuştur. Gentian violet az gelişmiş bölgelerde kullanılma potansiyeline sahiptir. 766 yeni doğan bebek üzerinde yapılan klinik bir çalışmada, 2x / gün üçlü boya (centiyana menekşe, parlak yeşil ve proflavin hemisülfat) uygulaması, enfeksiyonları önlemede göbek kordonunu temiz ve kuru tutmaktan daha etkili olmuştur. Ancak, 599 bebek üzerinde yapılan klinik bir çalışmada alkollü üçlü boya tek başına alkolden daha iyi olmamıştır. Bununla birlikte önemli klinik kanıtlar, centiyana mavisinin doğumdan kısa bir süre sonra göbek kordonu enfeksiyonlarını önlemeye yardımcı olabileceğini düşündürmektedir.

Hastane Kaynaklı Enfeksiyonlar

Gentian violet ve antibiyotiklerle yapılan yıkama solüsyonları, antibiyotiğe dirençli MRSA enfeksiyonları olan dört kişiyi ve tedavisi hastanede edinilmiş, tedavisi zor bakteriyel enfeksiyonları olan diğer iki kişiyi iyileştirmiştir. Kateterler ve tüpler gibi tıbbi cihazların centiyana menekşe ve antiseptik (gendine) karışımı ile kaplanması, enfeksiyonların tıbbi ekipman yoluyla yayılmasını durdurabilmektedir. Bu kombinasyon enfeksiyöz bakteri ve mayayı (Candida çeşitleri) öldürmektedir.

Antiviral Aktivite

% 2 centiyana menekşesi, HIV’li bir kişide Epstein-Barr virüsünün neden olduğu bir dil hastalığını (oral kıllı lökoplaki) tamamen çözmüştür. Gentian menekşe, hücresel çalışmalarda insanlara (Hendra ve Nipah) ölümcül bazı hayvan virüslerine karşı güçlü aktiviteye sahiptir. Gentian violet ile boyanmış bir bez, bir hücre çalışmasında grip virüsünü öldürmüştür. Grip salgınlarından koruyan ucuz centiyana menekşe boyalı yüz maskeleri daha fazla çalışma ile geliştirilebilmektedir. Bu kesinlikle antiviral potansiyele sahiptir, ancak daha fazla araştırma gerektirmektedir. Bir doktor tavsiyesi ve gözetimi olmadan centiyana menekşesini bu şekilde kullanılmamalıdır. Gentian violet, Epstein-Barr virüsü ve HIV ile doğrudan temasta antiviral aktivite göstermiştir ve bu araştırmanın klinik önemi bilinmemektedir.

Antiparaziter Aktivite

Gentian violet geleneksel olarak bazı parazit solucanları öldürmek için kullanılmıştır ve parazit solucanlar aşağıdaki gibidir:
• Kıl kurdu
• İplik kurtları
• İnce bağırsak yuvarlak kurtları
Bununla birlikte, bu parazitler günümüzde daha etkili anti-parazit ilaçlarla (mebendazol ve albendazol gibi) öldürülmektedir.

Kan Transfüzyonları

Chagas hastalığı, kan nakli yoluyla bulaşabilen bir parazitten kaynaklanan potansiyel olarak ölümcül tropikal bir hastalıktır. Gentian menekşe bu paraziti öldürmektedir ve enfekte kanı sterilize etmek için kullanılabilmektedir. Süreç rutin olarak laboratuvarlarda gerçekleştirilmekte ve binlerce insanın olumsuz etkilere neden olmadan Chagas hastalığı geliştirmesini engellemiştir. Kısacası kan transfüzyonlarına centiyana menekşe eklemek, Chagas hastalığının donörden alıcıya bulaşmasını engelliyor gibi görünmektedir.


Boya Olarak Kullanımı

Boyama kapasitesi nedeniyle, centiyana menekşesi de bazı labaratuvar sonuçlarında kullanılabilmektedir ve bunlar aşağıdaki gibidir:
• Laboratuvarlardaki hücreleri ve dokuları görmek için bir leke olarak
• Adli tıpta, yüzeylerde gizli parmak izleri geliştirmek için
• Ameliyat sırasında belirli dokuları işaretlemek için
• Bakterileri lekelenebilen (Gram-pozitif) ve yapamayanlara (Gram-negatif) göre sınıflandırmak için
• Ahşap, ipek, gıda, mürekkepler ve kozmetikler için bir boya olarak

Kanser Araştırması

% 1 centiyana menekşe, genel sağlık durumu kötü olan yaşlı bir kişide cilt kanseri ilerlemesinin kontrol edilmesine yardımcı olmuştur. Benzer şekilde, centiyana menekşe sağlığı normal kemoterapi için çok kırılgan olan yaşlı bir başka kişide kanserli bir deri lezyonunu çözmüştür. Bununla birlikte hiçbir klinik çalışma, kanser için centiyana menekşesinin kullanımını doğrulamamıştır. Hücre çalışmalarında, gentian violet bazı kanser türlerinin büyümesini azaltmış ve öldürmüştür. Bu kanser türleri aşağıdaki gibidir:
• Akciğer kanseri
• Kolorektal kanseri
• Meme kanseri
• T hücreli lenfoma kanseri
• Asbestin neden olduğu kanser (organların dış astarında)
Gentian menekşe, bir hücre çalışmasında meme kanseri büyümesinin önlenmesinde antikanser ilacı gemsitabinden 50 kat daha güçlü olmuştur. Fakat bu kanser türlerine karşı insanlarda etkisi bilinmemektedir. Günümüzde, kanserin önlenmesinde veya tedavisinde gentian violet kullanımını önerecek yeterli kanıt bulunmamaktadır, ancak araştırmalar devam etmektedir.
Gentian violet, 20. yüzyılın başlarında pamukçuk ve diğer bazı cilt, ağız ve vajinal enfeksiyonlar için ortak bir tedavi olarak kullanılan kömür katranından türetilen mavi-mor bir boyadır. Günümüzde, daha iyi alternatifleri bulunmaktadır, ancak gentian menekşe bir kez daha geleneksel tedavilerin mevcut olmadığı veya uygunsuz olduğu bazı kullanımları görebilmektedir. Örneğin, antibiyotik direnci gelişen bakterileri öldürmeye yardımcı olmaktadır. Gentian violet’in en önemli potansiyel kullanımları antimikrobiyal aktivitesine bağlıdır. Temas halinde birçok mantar, bakteri, virüs ve hatta parazit solucanı öldürmektedir. Kan nakli sırasında Chagas hastalığının bulaşmasını önlemek için bile kullanılabilmektedir. Gentian violet, özellikle tekrarlanan kullanımdan sonra lekelenmeye, tahrişe ve iltihaplanmaya neden olmaktadır. Hayvan araştırmaları da bazı kanserojen potansiyel göstermektedir, ancak henüz hiçbir insan kanser vakası centiyana menekşe kullanımına atfedilmemiştir.

Kaynakça:
drugs.com
dermnetnz.org
mayoclinic.org
oehha.ca.gov

Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu

Yorum Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This div height required for enabling the sticky sidebar