Zeka bireyin başta düşünme olmak üzere, yaratıcılığa ve akıl yürütmelere dayanan yetisidir. Her bireyin zeka düzeyi aynı olmamaktadır. Bu durum ise öğrenmeyi ve öğrenme hızını, algıyı çokça etkilemektedir. Zeka kişinin sorunlarla karşılaştığında problemlere çözüm üretmede, yeni fikirler ortaya koyabilmeye, düzenli ve hızlı bir şekilde müdahalelerde bulunmaya imkan sağlar. Örneğin zeki bireylerin, çok daha kolay yollarla öğrenmeyi gerçekleştirdikleri, zor işleri daha basit yollardan hallede bildikleri görülmektedir.

Zekanın ele alınışı farklı düşünürler tarafından farklı şekillerde ele alınmıştır. Örneğin Soyut kavramlar ve sosyal yeteneklerden oluştuğunu savunan Thorndike ; Akıcı zekayı vurgulayan Horn ve Catell; sınırlı yetenekler ile kapsamlı yetenekler ile genel yetenekler kategorilendirilmesi ile Carroll en bilinen zeka kategorileridir.

Zeka İle İlgili Genellemeler Nelerdir?

Her bireyin zeka düzeyi aynı değildir. Örneğin bir kişinin sayısal zekası ön planda iken, bazı kişilerin de görsel mekansal yönleri daha gelişmiştir. Bu durum bireyin farklı alanlardaki yeteneklerini de geliştirmektedir.

Sözel zekası yüksek olan kişilerin sosyal ilişkilerinin daha sağlam olduğu, bireylerin iletişim kurmakta daha ön plana çıktıkları ve daha konuşkan oldukları gözlemlenmiştir.

Fen alanında yani sayısal alanda iyi olan bireylerin aynı zamanda görsel mekansal alanda da iyi oldukları kabul edilmektedir. Hatta mesleklere baktığımızda inşaat mühendisliği, mimarlık gibi bölümleri fen ve matematik bilgisini de gerektirmektedir.

Duyusal faktörün de zeka üzerinde etkisi oldukça büyüktür. Zekanın bu yönü aktif olan bireylerde ise kişilerin psikolojik açıdan daha uyumlu ve başarı odaklı oldukları görülmektedir. Bireyin kendi kontrolünü sağlamasında ve algılamada son derece önem arz etmektedir.

Bazı sanatsal ve bilimsel alanlara ilgisi olan bireylerde ise yaratıcılığın ön planda olduğu görülmektedir. Bu kişiler ilerleyen yaşamlarında siyaset, felsefe, bilim gibi çoklu düşünme yetisine sahip olabilecekleri gibi, resim, müzik gibi kişisel yeteneklerini de kullanabilmektedirler.

Zeka Testleri Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Psikologlar başta olmak üzere bir çok kişinin üzerinde durduğu IQ testleri oldukça iyi bir yöntem olmasına karşın her daim yüzde yüz doğru sonuçlar vermemektedir. Kişinin yaşı, bulunduğu sosyal konumu, psikolojik urumları gibi bir çok etken alınan sonucu etkilemektedir. Buna karşın elimizde veriler olması ve bireylerin iş yaşamında, öğrencilerde bölüm seçme ya da gelişimin takip edilmesi bakımından sıkça kullanılmaya devam etmektedir.

İlk zeka testini geliştiren kişi Binet olarak bilinmektedir. Binet geliştirmiş olduğu testinde basitten karmaşığa doğru sorular hazırlayarak testini uygulamaya koymuştur. Bu sayede bireyin hızı, belleğinin gücü ve zeka düzeyi ölçülmüş olur.

IQ hesaplaması;

• Ağır gerilik: (0-25),
• Orta gerilik: (26-50),
• Hafif gerilik: (51-75),
• Sınır zeka: (76-90),
• Normal Zeka (91-110),
• İleri Zeka (111-125),
• Üstün zeka (126-140),
• Çok üstün zeka (141-155),
• Deha (156 ve üzeri) olarak belirlenmiştir.

Zekayı Geliştirme Yolları:

İyi beslenmek daha analitik düşünmeyi sağlayacağı gibi zihni zinde tutan gıdalar tüketin.

Bol kitap okuyarak kelime haznenizi geliştirin.

Karşılaştığınız sorunlara kendiniz çözüm üretin ve farklı yöntemler geliştirin.

Sürekli soru çözün. Bulmaca, zeka oyunları, karalama çalışmalar gibi hem stres atabileceğiniz hem de hafızayı güçlendirecek işlerle meşgul olun.

Zekanın Öğrenmeye Etkisi Nedir?

Gardner’in de belirttiği gibi bireylerde zekanın bir çok bileşenden oluştuğu görülmüştür. Zekanın etkisi öğrenmede oldukça fazladır. Olayları anlama, algılama ya da yorumlama da burada devreye girmektedir. Bu nedenle zeka ile öğrenme paralel olarak ilerler. Bu nedenle zekayı geliştirecek çalışmalar ne kadar fazla olursa, öğrenme daha hızlı ve aktif hale gelir.

Yazar: Soner İnce

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here