Saparna (Sarsaparilla) Bitkisinin Çeşitleri ve Faydaları

Sarsaparilla, Saparna veya Smilax adı verilen bu bitki, tırmanan bir bitkidir. Sarsaparillas, özellikle Meksika, Honduras, Jamaika ve ABD’nin bazı bölgelerinde sıcak ve tropikal bölgelerde iyi yetişir. Bazı çeşitler Güneydoğu Asya ve Avustralya’da gelişir. Ana türleri şunlardır:
• Honduras veya Jamaika sarsaparilla (Smilax ornata)
• Meksikalı sarsaparilla (Smilax aristolochiifolia)
• Chinaroot (Smilax glabra veya Smilax china)
• Tatlı veya Avustralya sarsaparilla (Smilax glyciphylla)
• Akdeniz sarsaparilla (Smilax aspera)
• Kanarya sarsaparilla (Smilax canariensis)
Yerli Kuzey Amerika halkı, artrit ve sedef hastalığı, egzama ve alerjik reaksiyonlar gibi cilt problemleri için Honduras ve Meksika sarsaparilini kullanmışlardır. İlk Avrupalı kaşifler bu bitkiyi 16. yüzyılda Avrupa’ya tanıtmışlardır. Bunu, o zamanlar sifiliz için kullanılan cıvaya daha güvenli bir alternatif olarak görmüşlerdir. Bunun yanında gerçek sarsaparilla’yı, Hint (Hemidesmus indicus) ve vahşi (Aralia nudicaulis) sarsaparilla gibi sarsaparilla olarak da adlandırılan diğer bitkilerle karıştırmamak önemlidir. Kökleri geleneksel tıpta da kullanılmasına rağmen, bu bitkiler sarsaparilla ile bile ilgili değildir ve bileşimleri tamamen farklıdır.

Geleneksel Kullanımlar

19. ve 20. yüzyılın başlarında, sarsaparilla kanı saflaştırmak, su tutmayı azaltmak ve terlemeyi teşvik etmek için kullanılmıştır. Ayrıca, şu sağlık koşullarında da kullanılmıştır:
• Cüzam
• Frengi ve başka cinsel ilişki ile bulaşan hastalıklar
• Romatizma
• Diyabet
• Kilo kaybı
Chinaroot Çin’de en yaygın olarak kullanılan sarsaparilla benzer endikasyonlar için 1960’lardan beri kullanılmaktadır. Ayrıca, vajinal ve cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların yanı sıra tüberküloz ve uyuzları da temizlediği düşünülmüştür. Bunların yanı sıra, kök şu sağlık şikayetlerini iyileştirmekl için kullanılmıştır:
• Ekstremite sertliği ve seğirmesi (inme ve beyin yaralanmalarından sonra)
• Kemik ve kas ağrısı
• Karbonkül
Sarsaparilla ayrıca Çin’de afrodizyak ve cinsel uyarıcı olarak kabul edilir. Tayland, Kore ve Sri Lanka gibi diğer ülkelerde chinaroot, iltihabı azaltmak, kan damarı sağlığını iyileştirmek ve böbrek ve karaciğer hastalıklarına yardımcı olmak için kullanılır. Halk tıbbında kullanımı kan zehirlenmesi, kanser ve AIDS gibi bazı ciddi durumları bile kapsamaktadır. Bununla birlikte, bu geleneksel kullanımların çoğu bilimsel olarak kanıtlanmamıştır.
Kök Bileşenleri
Sarsaparilla’nın yeraltı kısımları (kökleri ve yeraltı sapları) en yaygın olarak kullanılır. Ana aktif bileşenleri şunlardır:
• Fenolik antioksidanlar (astilbin, quercetin , resveratrol ve kateşin gibi ) Organik asitler (şırınga, vanilya ve kafeik gibi)
• Steroid saponinler (dioscin, beta-sitosterol, stigmasterol ve daucosterol gibi)
• Uçucu yağlar, proteinler ve şekerler
Meyveler likopen ve beta-karoten gibi yüksek miktarda karotenoid içerirken, yapraklar fenolik antioksidanlar açısından zengindir. Ana aktif bileşen olduğu için, geleneksel Çin tıbbında kullanılan sarsaparilla ilaçları en az% 0.45 astilbin içeriğine standardize edilmiştir.

Sarsaparilla Nasıl İşlev Görür?

Sarsaparilla, bazı çalışmalarda güçlü bir anti-enflamatuar olarak tanımlanmaktadır. Bilim adamları bunun romatoid artrit, sedef hastalığı ve cilt alerjileri gibi geleneksel kullanımlarını açıklayabileceğini düşünmektedir, ancak kanıtlar sonuçsuzdur. Aktif bileşenleri enflamatuar proteinleri (NF-kB ve PI3K / AKT gibi) bloke eder ve hücreler ve hayvanlarda anti-enflamatuar AMPK – PPARgammayı aktive etmektedir.
Bilim adamları ayrıca, sarsaparilla’nın bağışıklık hücrelerinin (T hücreleri, nötrofiller , Th1 7 , CD4 +, CD8 + ve makrofajlar dahil) üretimini ve gelişimini azalttığını, bazılarını öldürüp öldürmediğini ve iltihap merkezlerine ulaşmalarını engellediğini araştırmaktadırlar. Fakat hepsi bu değildir. Bileşikleri (özellikle astilbin), birikimlerini teşvik eden enzimleri bloke ederek ve onları nötralize eden detoks enzimlerini ( SOD , CAT ve glutatyon peroksidaz gibi ) aktive ederek serbest radikalleri azalttığı görülmektedir.

Sarsaparilla Meşrubat

Sarsaparilla, 19. yüzyılda ABD’de çok popüler hale gelen bir meşrubatın adıdır. Genellikle popüler kültürde Vahşi Batı salonları ile ilişkilidir. Ana malzemeler Honduras veya Meksika sarsaparilla kökü, sassafras kök kabuğu ve meyan kökü ve anason gibi diğer bitkilerdir. Sarsaparilla, cilt hastalıklarını, artriti ve yüksek tansiyonu iyileştirebileceği inancı nedeniyle çok popülerdir. Bununla birlikte, bu karışımdaki bitkilerden biri ciddi riskler taşımaktadır. Sassafras, karaciğer hasarına ve kansere neden olduğu keşfedilen bir bileşik (safrol) içerir. 1960’larda FDA, sassafras’ı tamamen yasakladı. Ve o zaman, kok içecekler giderek daha popüler hale geldi. Sonuç olarak, sarsaparilla içecekleri hızla geçmişte kalmışlardır.

Sarsaparilla’nın Lezzeti Nasıldır?

Çoğu insan, kök birasına benzer olan sarsaparilla’nın şekerli tatlı tadını tarif eder. İçeceğe karıştırılan diğer bazı otlar, cesur, tıbbi bir lezzet verir. Bazıları bunu kök biradan daha güçlü ve biraz daha az tatlı bulmaktadırlar. ABD’de çok sayıda mikro bira fabrikası günümüzde sarsaparilla yaparken, İngiltere’de ve Asya ve Avustralya’nın bazı bölgelerinde daha popülerdir. Sonuçta, tat markaya, menşe ülkesine ve kesin içeriklere bağlı olacaktır. Bazı markaların yapay tatlar eklediğini ve hiç sarsaparilla içermeyebileceği unutulmamalıdır.
Örneğin, sarsaparilla tadını taklit eden yapay tatlara sahip alkolsüz içecekler Filipinler, Tayvan, Malezya ve Avustralya gibi ülkelerde popülerdir. Genellikle Sarsi markası altında satılmaktadır. İngiltere’de sarsaparilla içecekleri, alkol tüketimine karşı 19. ila 20. yüzyıl temperans hareketinin mirası haline gelmiştir. Japonya’da farklı bir sarsaparilla ritüeli uygulanmaktadır: insanlar ailede hastalıkları önleyeceği inancına dayanarak 1 Ocak sabahı çin kök ve diğer otlar (Toso-shu) içeren bir çay içmektedirler. Sarsaparilla çayının tadı tatlı ve kremalı soda ve alkolsüz içeceklere benzemektedir.

Sarsaparilla Kök Bira

Sarsaparilla ve kök birasının özdeş olduğuna inanılmaktadır. Ancak ikisi arasında bazı önemli farklılıklar var. Birincisi, kök bira sarsaparilla kökü içermez. Kök birası, Kuzey Amerika yerli halkının hazırladığı içeceklerden esinlenen karbonatlı, çoğunlukla alkolsüz bir içecektir. İlk olarak 19. yüzyılda pazarlanan, başlangıçta sassafras kök kabuğu, meyan kökü, wintergreen yaprakları, vanilya çekirdeği, zencefil kökü ve diğer tatlar ile yapılmıştır. Sarsaparilla’nın tadını sevmeyenler için bir alternatif olarak geliştirilmiştir.
Ancak çoğu sarsaparilla içeceğinin aksine, kök bira, sassafras yasaklandıktan sonra bile benzer bir tadı koruyabilir. Günümüzde, birçok kök bira markası, daha otantik bir tat için yapay sassafras aroması veya safrol içermeyen sassafras özü içerir. Sarsaparilla asla kök biranın bir bileşeni değildir. Hem sarsaparilla içeceği hem de kök birası başlangıçta aromatik otlar ve şimdi yasaklanan sassafras içeriyordu, ancak kök birası benzer bir tadı korumayı başarmıştır.

Sarsaparilla Takviyeler ve Çay Tarifi

Takviyeler: Sarsaparilla normalde ağızdan alınır. En yaygın ek formları şunlardır:
• Toz kök (çay hazırlamak için)
• Tentürler ve sıvı özler
• Hap ve tabletler
Sarsaparilla içeren kremler ayrıca sedef hastalığı, akne ve alerji gibi cilt hastalıkları için de mevcuttur.
Dozaj: Sadece sarsaparilla kullanan klinik çalışmaların olmaması ve FDA tarafından herhangi bir koşul için onaylanmadığı için, ek üreticiler ve kullanıcılar, deneme yanılma yöntemine dayalı gayri resmi dozlama kılavuzları belirlemişlerdir. Tipik dozlar 0.3-2 g/gün toz kök ve yarım çay kaşığı tentür 2x/gün’dür. Ticari takviyeler ve kremler için, kullanımlarını bir doktorla tartışmak, talimatları dikkatlice okumak ve yan etkileri test etmek için düşük bir dozla başlamak önemlidir.

Sarsaparilla Çay Nasıl Yapılır?

Öksürüğü iyileştirdiği iddia edilen ev yapımı bir çay, ateş toz veya doğranmış kökten demlenebilir. Sarsaparilla kökü tozu veya kullanıma hazır çay poşetleri satın alınabilir. Alternatif olarak, kurutulmuş kökleri satın alabilir ve bunları ince bir şekilde kıyılarak kullanılabilir.
Çayı hazırlamak için:
• Bir çay kaşığı toz/doğranmış kökler (yaklaşık 2 g) veya çay poşeti üzerine bir bardak kaynar su (yaklaşık 240 mL) dökülür
• 20-30 dakika demlenmeye bırakılır
• Çayı süzülür ve servis edilir
Sarsaparilla, geleneksel tıpta özellikle Kuzey Amerika ve Güneydoğu Asya’da kullanılan tropikal bir bitkidir. Kökü ayrıca, artık çok popüler olmayan ancak bazı ülkelerde hala bulunabilen, kök birasına benzer bir 19. yüzyıl içeceğinin ana bileşenidir. Sarsaparilla takviyeleri haplar, tentürler, toz kökler ve kremler olarak mevcuttur. Kıyılmış veya toz haline getirilmiş köklerden lezzetli bir çay yapılarak tüketilebilir.

Kaynakça:
ncbi.nlm.nih.gov
sheaterraorganics.com
rxlist.com

Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu

Yorum Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This div height required for enabling the sticky sidebar
Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views :