Sezaryen sonrası yara enfeksiyonları, bakteriler insizyon yarasına girdiğinde ortaya çıkabilir. Doktorlar, cerrahi yara enfeksiyonlarını ilaçlar ve uygun yara bakımı ile tedavi edebilirler. Kadınların yaklaşık yüzde 3 ile 15’i sezaryen insizyon yaralarında enfeksiyonuna maruz kalırlar.

Sezaryan Sonrası Oluşan Yaraların Nedenleri

Sezaryen sonrası yara enfeksiyonlarının sık görülen semptomları hassasiyet, kızarıklık, ateş ve ağrı olabilir. Bazılarının C bölümü dediği sezaryen doğum büyük bir cerrahidir. Diğer enfeksiyonlarda olduğu gibi yara enfeksiyonları da dahil olmak üzere aynı risklerle meydana gelir. Bakteriler yaraya nüfus ettiğinde enfeksiyonlar oluşur, staphylococcus aureus veya staph bakterileri, sezaryen sonrasında yara enfeksiyonlarının en sık nedenidir ve bu durum vakaların yaklaşık yüzde 15 ile 20’sin de görülmektedir. Staph bakterileri doğal olarak insanların saçları ve derileri üzerinde yaşarlar ve bir yaraya girdiklerinde, çeşitli enfeksiyonlara neden olabilirler. Staph, aşağıdaki sezaryen sonrası yara enfeksiyonu tiplerine neden olabilir:

• Impetigo: Impetigo, bal rengindeki kabukların kırılmasına ve geride kalmasına neden olan sığ, sıvı dolu kabarcıklara neden olur. Çok acı verici ve kaşıntılı olabilir.
• Apse: Apseler, ölü deri ve irin derisiyle dolu yaralardır. Sıcaklık ve acı hissedilebilir.
• Selülit: Selülit, derinin ve altındaki dokuların bir enfeksiyonudur. Belirtiler insizyon bölgesinden hızla dışarıya doğru yayılabilir ve tipik olarak ağrılı, kırmızı ve dokunduğunda hissedilebilir.
Yara enfeksiyonları genellikle 4-7 gün sonra ortaya çıkar. Semptomlar 28 saat içinde başladığında, Streptococcus veya strep, bakterilerin nedeni olabilir. Strep enfeksiyonları erizipelise neden olabilir. Bu, lenf sistemini de içeren bir selülit türüdür. Erisipelaslı kadınlar tipik olarak açık kenarlı kırmızı, parlak, kabarık lezyonlara sahiptir. Sezaryen yaralarında enfeksiyonlara neden olabilecek diğer bakteriler şunlardır:
• Ureaplasma urealyticum
• Staphylococcus epidermidis
• Enterococcus faecalis
• Escherichia coli
• Proteus mirabilis
Sezaryen doğum sonrası yarayı etkileyebilecek diğer komplikasyonlar şu şekildedir:
• Yara çevresinde oluşabilecek hematomlar veya kan cepleri
• Yaranın etrafında oluşabilen serommalar veya sıvı cepleri
• Yaradaki dokular insizyon çizgisi boyunca ayrıldığında meydana gelen yara ayrılması
Hematomlar ve seromalar insizyon gerildiğinde daha sık görülür. Bu durum sezaryen doğumundan sonra kadınların tahmini yüzde 2’si ile 5’ini etkiler.

Risk Faktörleri

Post-sezaryen, yara enfeksiyonları oluşma şansını artırabilir, birçok risk faktörleri vardır. Bu risk faktörleri aşağıdaki gibidir:
• Bir hematom olması
• Amniyotik sıvıda bakteriyel enfeksiyonlar veya korioamniyonit durumunda
• Hamilelikte tütün kullanımı
• 16,6 cm daha büyük bir insizyon büyüklüğünde olması
• Yeterince doğum öncesi bakım alınmadığında
• Obezite
• Kortikosteroid kullanma
• Diyabet veya gebelik şekeri olanlarda
• İkizlere sahip olunması
• Daha önce sezaryen geçirmiş kişiler
• Epidural olmak
• Yırtılmış uterusa sahip olmak
• Kan nakli geçirmiş olmak
• 38 dakika veya daha uzun süren bir ameliyat olunmuşsa
• Acil ameliyat geçirildiğinde

Belirtileri

Kadınlar her gün yarayı enfeksiyon belirtileri açısından kontrol etmelidir. Birçok enfeksiyon türü, çoğu kadın hastaneden eve döndüğünde, ameliyattan 4 ile 7 gün sonrasına kadar semptomlara neden olmaz. Sezaryen sonrası yara enfeksiyonlarının belirtileri, enfeksiyonun türüne ve ciddiyetine bağlı olarak hafif ağrıdan aşırı ağrıya kadar değişkenlik gösterebilir. Sezaryen sonrası yaraların en sık görülen semptomlarından bazıları şunlardır:
• Ateş
• Hassasiyet
• Kızarıklık
• Kesi bölgesi boyunca veya yakınında şişlik
• Ağrı
• İrin veya diğer akıntı
• Cildin sertleşmesi
Sezaryen sonrası yara enfeksiyonu belirtileri ortaya çıkarsa, kişi doktorunu arayarak tıbbi yardım almalıdır.

Sezaryan Sonrası Oluşan Yaraların Tedavisi

Doktorlar sezaryen sonrası yara enfeksiyonlarının çoğunu, en azından kısmen antibiyotiklerle tedavi ederler. Spesifik antibiyotik tipi, enfeksiyondan sorumlu bakteri tipine bağlıdır. Selülit gibi daha az şiddetli veya yüzeysel enfeksiyonlar, iki antibiyotik ile temizlenme eğilimindedir. Eğer sıvının yaradan akması veya yara kapanmak yerine ayrılması durumunda, doktor apse ve enfekte olmuş sıvıları çıkarmak için küçük bir ameliyat önerebilir. Doktor, yaranın içinde ölü doku bulursa, sağlıklı doku bulana kadar ölü doku tabakalarını soyup sıyırır. Bu işlem sırasında, doktor bölgedeki dokuların sağlıklı olup olmadığını kontrol eder.
Ameliyattan sonra, doktor bölgeye antiseptik uygulayarak ve gazlı bez ile örtecektir. Bazı gazlı bez türleri bakterileri öldüren ve daha fazla enfeksiyonu önleyen antimikrobiyal özelliklere sahiptir. Hastane personeli, hastayı ve yaralarını enfeksiyon belirtileri veya semptom değişiklikleri için izlemeye alır. Kişi ve yakınları, eve döndükten sonra bölgeyi enfeksiyon açısından kontrol etmeye devam etmelidir. Bir doktor genellikle sezeryan işleminden hemen sonra kontrol etmek için randevu verir.

Komplikasyonlar

Staph enfeksiyonları genellikle cildin yüzeyinde kalır, ancak kan dolaşımına da girebilir ve diğer organları etkileyebilir. Staph enfeksiyonları ile ilişkili olan olası komplikasyonlar şu şekildedir:
• Endokardit, kalp kapakçıklarının enfeksiyonu
• Osteomiyelit, kemik enfeksiyonu
• Bakteriyemi, kan dolaşımının enfeksiyonu
Staph bakterileri ayrıca, cildin büyük kısımlarının soyulmasına neden olan ciddi bir enfeksiyon olan toksik epidermal nekrolize neden olabilir. Nadir durumlarda, Streptococcus pyogenes adı verilen bir strep bakteri türü, nekrotizan fasiit adı verilen ciddi ve potansiyel olarak ölümcül bir enfeksiyona neden olabilir. Bu, cildi ve altta yatan dokuları tahrip eder. Nekrotizan fasiit, zaman içinde hızla artan ateş ve aşırı ağrıya neden olur. Bazı kadınlar da cildin ve diğer dokuların kızardığı veya sertleştiği fark edilir.

Enfeksiyonu Önleme

Bir kişi, doğumdan önce ve sonra yara enfeksiyonlarına yakalanma riskini azaltmak için uygun tıbbi yardım almalıdır. Sezaryen doğumundan sonra yara enfeksiyonu gelişme riskini aşağıdaki yollarla azaltmak mümkündür:
• Diyabet, obezite ve tütün kullanımı gibi risk faktörlerini yönetmek
• Bir kişinin bağışıklık sistemini zayıflatan sağlık koşullarını yönetmek
• Komplikasyon riskini azaltmak için doğumdan önce ve sonra uygun tıbbi yardım istemek
• Ameliyattan önce antibiyotik alınması, özellikle bir kişinin enfeksiyon için risk faktörü varsa
Cerrahiye başlamadan önce, bir sağlık uzmanı oradaki bakteri sayısını sınırlandırmak için bölgeyi dezenfekte edecektir. Ayrıca herhangi bir kasık kılını kesebilir, bakteri miktarını ve türünü sınırlandırmak için alanı yıkayabilir ve dezenfekte edebilirler. Bazı çalışmalar dikişlerle kapatılmış yaraların, zımbalarla kapatılanlarla kıyaslandığında, enfeksiyon oluşma ihtimalinin daha düşük seviyelerde olduğunu öne sürüyor. Fakat, bunu doğrulamak için araştırma sayısını artırmak gerekmektedir. Sezaryen doğumundan sonra, sağlık uzmanı, evde yaranın üzerine baskı uygulamaktan kaçınan bir bebeği tutmanın yolları da dahil olmak üzere evde kullanmak için uygun yara bakım yöntemlerini öğretmelidir.
Diğer önleme yöntemler şu şekildedir:
• Günlük olarak yaraların temizlenmesi ve pansumanlarının değiştirilmesi konusunda titizlikle hareket edilmesi
• Doktorun önerdiği antibiyotiği reçete ettiği şekilde alınması
• Rahat kıyafetler giymek ve bebek emziriliyorsa yara bölgesine baskı yapmayacak şekilde bebeğin tutulması
• Temiz pamuklu iç çamaşırı giymek
• Bir doktor güvenli olunduğunu söyleyene ve yara iyileşene kadar zorlayıcı faaliyetlerden kaçınmak
• Vajinaya herhangi bir şey koymaktan kaçınmak veya birkaç hafta cinsel ilişkiye girmemek
• Bir bebekten daha ağır olan herhangi bir şeyi kaldırmaktan kaçınmak
• Bakterileri azaltmak için yara bölgesine temas etmekten kaçınmak

Ne Zaman Doktora Görünmeli?

Her zaman olağandışı semptomlar hakkında bir doktor veya sağlık personeli ile görüşülmelidir. Özellikle aşağıdaki semptomlara dikkat edilmelidir:
• İrin veya yaradan drenaj
• Ateş
• Artan ağrı
• Cilt kızarıklığı yayılması
• Cilt sertliği
Sezaryen ameliyatları giderek daha yaygın hale gelmektedir. 2012 yılında dünya çapında yaklaşık 22,9 milyon kişi sezaryen doğum yapmıştır. Enfeksiyonlar iyileşme süresini geciktirir, ancak doktorlar sezaryen sonrası enfeksiyonları antibiyotik, küçük cerrahi, uygun hijyen ve yara bakımı kombinasyonu ile yönetme eğilimindedir. Enfeksiyonlar ciddi komplikasyonlara neden olabilir, bu yüzden herhangi bir enfeksiyon belirtisi fark edilirse doktora müracaat edilmesi tavsiye edilir.

Kaynakça:

• mayoclinic.org
• Aaos.org

Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here