Bilgiustam
Türkiye'nin Bilgi Sitesi

Ginkgo Biloba Nedir? Sağlık Açısından Kanıtlanmış Faydaları Nelerdir?

0 32

Ginkgo Biloba yaşayan en eski ağaç türlerinden biridir. Bu bitkinin özleri, biliş, hafıza, kan akışı, ruh hali ve oksidatif stres üzerinde olumlu etkilere sahiptir. Bu yazıda Ginkgo’nun ne olduğu ve sağlık açısından bilimsel olarak kanıtlanmış yararları bulunmaktadır.

Ginkgo Biloba Nedir?

Gingko veya baldırıkara otu ağacı olarak bilinen Ginkgo biloba, tüm diğer üyeleri soyu tükenmiş olan Ginkgophyta bölümünün yaşayan tek canlı türüdür. Bu nedenle yaşayan fosil olarak anılmaktadır. Çin’e özgü olan tohumları binlerce yıldır geleneksel tıpta kullanılmaktadır ve bazen pişirildiğinde yenmektedir. Ginkgo yaprağı ekstresi, tarihsel olarak astım, bronşit ve yorgunluk gibi çeşitli rahatsızlıkları ve durumları tedavi etmek için kullanılmıştır. Ayrıca ginkgo özleri cilt ürünlerinde de kullanılmaktadır. EGb 761, serbest radikal temizleyici olarak antioksidan özelliklere sahip Ginkgo biloba yapraklarının standartlaştırılmış bir özütüdür. Willmar Schwabe Pharmaceuticals tarafından geliştirilmiştir ve Avrupa’da 1990’ların başından beri bitkisel bir ekstrakt olarak bulunmaktadır. Norveç’te, ginkgo yaprağı ekstraktı ürünleri kan dolaşımını iyileştirmek için Norveç İlaç Kurumu tarafından onaylanmıştır.
Ginkgo Biloba’nın avantaj ve dezavantajları olduğunu düşünen iki araştırmacı grubu vardır ve düşünceleri şu şekildedir.

Avantajları

• Antioksidan
• Bilişsel işlevi geliştirir ve bilişsel düşüşü azaltır
• Kan akışını iyileştirir ve kan pıhtılarını önler
• Anksiyete, depresyon ve şizofreni ile yardımcı olur
• Göz ve işitme sorunlarına yardımcı olur
• Cildin görünümünü iyileştirir
• Diyabet ve komplikasyonlarına yardımcı olur

Dezavantajları

• Çeşitli faydalar için yetersiz kanıtlar bulunmaktadır
• Kanamaya neden olabilir, antikoagülan ve anti-trombosit ilacı ile etkileşime girebilir
• Hamile ve emziren kadınlar için güvenli değildir
• Fındık ve tohumları toksiktir
Ginkgo biloba’nun Bilimsel Yeterli Kanıtı Bulunan Sağlık Faydaları
Ginkgo biloba bazı sağlık faydaları bulunmaktadır ve bunlar aşağıdaki gibidir:

1.Beyin fonksiyonu–beyin sisini düzeltir ve bilişi geliştirir

Sağlıklı bireylerde: 200’den fazla sağlıklı genç gönüllü üzerinde yapılan 4 çalışmada, ginkgo özütü, sürekli dikkat (dikkat hızı değil), örüntü tanıma ve çıkarma görevlerindeki performansı geliştirmiştir. Ancak katılımcıların tolerans geliştirdiklerini düşündüren sadece akut uygulaması etkili olmuştur. Ginkgo biloba özütü (EGb 761) 500’den fazla sağlıklı, orta yaşlı gönüllü üzerinde yapılan 5 klinik çalışmada belleği ve yürütücü işlevi geliştirmiştir. 300’den fazla bilişsel olarak sağlam yaşlı insan üzerinde yapılan 3 çalışmada, gecikmeli serbest hatırlama, tanıma belleği, bilgi işleme hızı ve genel bilişsel işlevsellik geliştirmiştir. Bununla birlikte, ginkgo ekstraktının bilişsel bozukluğu olmayan 200’den fazla yaşlı üzerinde yapılan diğer 2 çalışmada öğrenme, hafıza, dikkat, konsantrasyon ve sözel akıcılık üzerinde hiçbir etkisi olmamıştır.
Bilişsel bozukluğu olan bireylerde: Hafif kognitif bozukluğu olan 100’den fazla kişi üzerinde yapılan 3 klinik çalışmada, ginkgo ekstresi kognitif esnekliği, yanıt inhibisyonunu, çift görev yürüyüş performansını ve genel kognitif performansı geliştirmiştir. Alzheimer veya diğer bunama tiplerine (örn. Vasküler) sahip 820 kişi üzerinde yapılan klinik çalışmalarda, ekstre bilişsel işlevi, nöropsikiyatrik semptomları ve fonksiyonel yetenekleri geliştirmiştir. Bununla birlikte, demansı ve yaşa bağlı hafıza bozukluğu olan 400’den fazla yaşlı üzerinde yapılan 2 çalışmada etkisiz kalmıştır.
13 çalışmanın ve 2.300’den fazla kişinin meta-analizi, 240 mg’lık günlük ginkgo özü dozunun demans tedavisinde güvenli ve etkili olduğu sonucuna varmıştır. Her durumda, ginkgo özütü, 6.000’den fazla insan üzerinde yapılan 3 çalışmanın sonuçlarına dayanarak Alzheimer veya demansı önlemede etkisiz görünmektedir. Sıçanlarda ve farelerde Ginkgo biloba özütü, yaşlanma, beyne oksijen arzının azalması, glutamat reseptörlerinin tekrar uyarılması, florür ve alüminyum zehirlenmesi nedeniyle bilişsel bozulmayı iyileştirmiştir.
İlave olarak EGb 761 ekstresi, Parkinson hastalığının hayvan modellerinde orta beyin dopamin beyin hücrelerine verilen zararı azaltmıştır. Birlikte ele alındığında, kanıtlar ginkgo özütünün sağlıklı insanlarda bilişsel işlevi geliştirmeye yardımcı olabileceğini ve Alzheimer veya diğer demans türleri gibi rahatsızlıklara sahip kişilerde bilişsel bozulma semptomlarını azalttığını göstermektedir. Bu takviyeyi bilişsel bir arttırıcı olarak kullanabilir veya bilişsel bozukluğu olan kişiler doktor kontorolü altında alabilmektedir.
2) Kan akışı
16 sağlıklı gönüllü üzerinde yapılan küçük bir çalışmada, Gingko biloba özütü, genel kan basıncı seviyelerini değiştirmeden önkolda dolaşımı arttırmıştır. 70 sağlıklı gönüllü üzerinde yapılan bir başka çalışmada, EGb 761 ekstresi stresin neden olduğu kan basıncının yükselmesini önlemiştir. Ayrıca 32 yaşlı insan üzerinde yapılan klinik bir çalışmada, cilt ve karaciğerde mikrosirkülasyonu arttırmıştır. Koroner arter hastalığı olan 80 kişi üzerinde yapılan klinik bir çalışmada, koroner kan akışını iyileştirmiştir. Ekstrakt aynı şekilde 60 sağlıklı yaşlı insan üzerinde yapılan bir başka çalışmada etkili olmuştur. Benzer şekilde, ginkgo ekstresi beynin kan akışını iyileştirmiş, böylece ameliyat nedeniyle kan akışı zayıf olan 60 kişi üzerinde yapılan klinik bir çalışmada inme riskini azaltmıştır.
Ayrıca 86 kişi üzerinde yapılan 3 klinik çalışmada gözdeki kan akışını artırmış ve glokom gibi durumlara yardımcı olma potansiyelini ortaya koymuştur. Ginkgo biloba, periferik arter yetmezliği olan 100’den fazla insan üzerinde yapılan 2 klinik çalışmada kan akışını ve yürüme mesafesini iyileştirmiştir. Bununla birlikte, ginkgo özütü, bu rahatsızlığı olan 22 kişi üzerinde yapılan bir başka çalışmada etkisiz olmuştur. Tıkanmış arterleri olan 24 kişi üzerinde yapılan klinik bir çalışmada, Ginkgo biloba ve parenteral tedavi kollajen kaynaklı kan pıhtılaşmasını azaltmıştır. 66 kronik periton diyalizi hastası üzerinde yapılan bir başka çalışmada, kanama riskini artırmadan kan pıhtılaşma profilini ortaya koymuştur. Ginkgo biloba özütü, trombositlerin hem trombosit açısından zengin hem de tam kanda topaklanmasını önlemiştir. Bununla birlikte, EGb 761 ekstresinin 82 sağlıklı insan üzerinde yapılan 2 klinik çalışmada kan pıhtılaşması üzerinde hiçbir etkisi olmamıştır. Sonuç olarak, kanıtlar ginkgo özütünün kan akışını iyileştirebileceğini ve kan pıhtılaşmasını azaltabileceğini düşündürmektedir.
3) Şizofreni
150’den fazla şizofreni hastası üzerinde yapılan bir klinik çalışmada, Ginkgo biloba ekstraktı EGb 761’in antioksidan aktivitesi istemsiz hareketleri (geç diskinezi) eğitmiştir. Yaklaşık 1.500 kişi üzerinde yapılan bir araştırma, BDNF’nin genetik bir polimorfizmini bu semptomun daha iyi iyileşmesi ile ilişkilendirmiştir. Ayrıca yaklaşık 300 kişi üzerinde yapılan 5 klinik çalışmada, antioksidan aktivitesi ile ginkgo özütü, haloperidol, olanzapin ve klozapin gibi antipsikotik ilaçların etkinliğini artırmıştır. 8 klinik çalışmanın ve 1000’den fazla kişinin meta-analizi, ginkgo ekstresinin şizofreni semptomlarını, özellikle geleneksel tedaviye ek olarak geliştirebileceği sonucuna varmıştır. Kanıtlar, ginkgo özütünün, özellikle geleneksel ilaçlarla birlikte alındığında istemsiz hareketler ve psikoz gibi şizofrenik semptomlarla hep olabileceğini düşündürmektedir. Kişi durumunda faydalı olup olmadığını öğrenmesi için doktoruyla görüşmelidir ve önerilerini her zaman dikkatli bir şekilde uygulamalıdır.
4) Kaygı ve depresyon
Standart bir Ginkgo biloba ekstresi (EGb 761) , 70 genç ve sağlıklı gönüllü üzerinde yapılan klinik bir çalışmada tükürük kortizolünü ve strese karşı kan basıncı yanıtını azaltmıştır. EGb 761, 170 kişilik bir klinik çalışmada kaygı bozukluğu olan yaşlı hastaların tedavisinde de etkili olmuştur. EGb 761, bilişsel bozukluğu (demans ve hafif bilişsel bozukluğu) olan 560 kişi üzerinde yapılan 2 klinik çalışmada kaygı, sinirlilik ve depresyon yönetilebilmiştir. Bu ekstrakt aynı zamanda 200’den fazla insan üzerinde yapılan 2 klinik çalışmada kulak çınlaması veya vızıldamasının neden olduğu kaygıyı azaltmıştır. Sıçanlarda Ginkgo biloba’dan izole edilen birkaç bileşik (ginkgolik asit konjugatları ve ginkgolid-A gibi) bir anti-anksiyete aktivitesi sergilemiştir.
Ginkgo biloba özütü (LI 1370) 1.500’den fazla gönüllü üzerinde yapılan büyük bir çalışmada ruh halini ve kendini değerlendiren görev performansını geliştirmiştir. Buna karşılık, bir antidepresan ilaç (sitalopram) ile birlikte EGb 761, depresyonu olan 136 yaşlı insan üzerinde yapılan bir başka çalışmada ruh halini iyileştirmiş ve beyin hasarını tek başına ilaçtan daha iyi önlemiştir. Bununla birlikte, başka bir ekstrakt (PN246), bu duruma eğilimli 27 kişi üzerinde yapılan klinik bir çalışmada kış depresyonunu önleyememiştir. Beyne kan akışı zayıf olan (serebral yetmezlik) 60 kişi üzerinde yapılan klinik bir çalışmada, ginkgo özütü depresif ruh halini iyileştirmiştir. Birlikte ele alındığında, kanıtlar Ginkgo biloba’nın bazı endişe ve depresif bozukluklara yardımcı olabileceğini düşündürmektedir.
5) Antioksidan
Ginkgo biloba 60’dan fazla aktif bileşik içermektedir, en önemlileri quercetin ve kaempfero l gibi antioksidan flavonoidlerdir. Bu bileşikler, ginkgo özütü alındıktan sonra idrarda saptanmaktadır. 18 genç, fiziksel olarak aktif erkek üzerinde yapılan küçük bir çalışmada, 6 hafta boyunca ticari bir ginkgo özütü (Ginkoflav) ile takviye, yorucu fiziksel egzersizden sonra antioksidan durumlarını iyileştirmiştir. Kalp bypass cerrahisinden önce alınan Ginkgo biloba özü EGb 761, işlem sırasında oksidatif hasarı azaltmış ve 15 kişi üzerinde yapılan bir başka çalışmada klinik sonucu biraz iyileştirmiştir. Başka bir ginkgo özütü , 32 yaşlı insan üzerinde yapılan bir çalışmada serbest radikal süpürme kapasitesini ve kılcal kan akışını geliştirmiştir. Benzer şekilde, 45 glokomu olan bir klinik çalışmada Ginkgo biloba ile yapılan bir antioksidan diyet takviyesi, kan damarlarına oksidatif hasarı azaltmış ve bu da retinalarda kan akışının artmasına neden olmuştur.
200’den fazla şizofrenik hasta üzerinde yapılan 4 klinik çalışmada, antipsikotik ilaçlarına gingko özütü eklenmesi, tedavinin etkinliğini arttırmış ve birkaç antioksidan enzimin ( katalaz, süperoksit dismutaz ve glutatyon peroksidaz) aktivitesini arttırmıştır. Sıçanlarda Ginkgo biloba özütü EGb 761, antioksidan enzimlerin aktivitesini geliştirmiş, beyne ve retinalara oksidatif hasarı azaltmıştır. Bu ekstrakt G6PD’de ( glikoz -6-fosfat dehidrojenaz) eksik kırmızı kan hücrelerinin hidrojen peroksite bağlı hücresel hasarını da E vitamini ile benzer sonuçlarla önlemiştir. Sonuç olarak, kanıtlar ginkgo özütünün çeşitli durumlarda oksidatif hasarı azaltabilecek birçok antioksidan bileşik içerdiğini göstermektedir.
6) Göz sağlığı
11 sağlıklı gönüllü üzerinde yapılan bir klinik çalışmada, tekrarlanan Ginkgo biloba ekstresi alımı gözlerde kan akışını arttırmıştır. Bu sinirlere kan akışını artırarak glokomu iyileştirmektedir. Gerçekten de ginkgo ekstresi, 102 glokomlu insan üzerinde yapılan 3 çalışmada görme ve kan akışını iyileştirmiştir. Bununla birlikte, bu rahatsızlığı olan 35 kişi üzerinde yapılan bir başka deneyde etkisiz kalmıştır. Kronik glokomu olan sıçanlarda, EGb 761 göz sinirlerini hücre ölümüne karşı korumuştur. Bu ekstrakt, neredeyse 100 kişi üzerinde yapılan bir klinik deneyde yaşa bağlı körlük (kuru maküler dejenerasyon) için de etkili olmuştur.
15 diyabetik çocuk ve ergen üzerinde yapılan küçük bir çalışmada, EGb 761 renk görüşünü korumuş ve göz sinir hasarının (diyabetik retinopati) önlenmesine yardımcı olmuştur. Alternatif olarak, Ginkgo biloba göz damlası 60 kişide yapılan klinik bir çalışmada mevsimsel alerjik konjonktivit semptomlarını iyileştirmiştir. Biraz sınırlı olmasına rağmen, kanıtlar ginkgo ekstraktının, özellikle glokom olmak üzere çeşitli göz rahatsızlıklarına yardımcı olabileceğini düşündürmektedir.
7) Cilt görünümü
Ginkgo biloba, rooibos ve soya fasulyesinden formüle edilen bitkisel kırışıklık karşıtı kozmetik, 20 kadın üzerinde yapılan klinik bir çalışmada pürüz ve kırışıklıkları azaltırken, kin nemlendirmesini ve pürüzsüzlüğünü arttırmıştır. Benzer şekilde, 90 gün boyunca uygulanan ginkgo özütü, Porphyra, A, C ve E vitaminleri ile antioksidan kozmetik bir formülasyon, 45 gönüllü üzerinde yapılan klinik bir çalışmada, cilt bariyeri fonksiyonunu ve nemlendirmesini geliştirmiştir. Ginkgo biloba ve yeşil çay, 48 sağlıklı gönüllü üzerinde yapılan bir başka çalışmada cilt nemlendirmesini, elastikiyetini ve bariyer işlevini geliştirmek için sinerjik olarak çalışmıştır. Ayrıca ginkgo özütü vitiligo olan 64 kişi üzerinde yapılan 2 klinik çalışmada cilt pigmentasyonunu iyileştirmiştir. Yine kanıtlar sınırlıdır, ancak Ginkgo biloba’nın yaşlanmasını geciktirerek ve vitiligoyu iyileştirerek cildin görünümünü iyileştirmeye yardımcı olabileceğini düşündürmektedir.
8) Diyabet ve Diyabetik Komplikasyonlar
Tip 2 diyabetli 100’den fazla insan üzerinde yapılan klinik bir çalışmada, ginkgo özütü glisemik kontrolü ve psikolojik durumu iyileştirmiştir. Ekstrakt, antidiyabetik ilaç metforminin bu durumdaki 60 kişi üzerinde yapılan bir başka çalışmada etkinliğini de arttırmıştır. 12 kişi üzerinde yapılan bir araştırma, ginkgo ekstraktının insülin (beta hücreleri) üreten pankreas hücrelerinin aktivitesini arttırdığını bulmuştur. Bununla birlikte, bu artmış insülin üretimi, 18 prediyabetik ve diyabetik insan üzerinde yapılan bir başka çalışmada insülin direncine yol açmamıştır. Metabolik sendromlu 11 kişi üzerinde yapılan bir pilot çalışmada, EGb 761, insülin direncini, iki inflamasyon markerini ( CRP ve IL-6 ) ve mortalite riskini azaltmıştır.
Ekstrakt diyabetik komplikasyonlara da yardımcı olmaktadır. Tip 2 diyabetli 140 kişi üzerinde yapılan klinik bir çalışmada, ginkgo yaprağı tabletlerinin başka bir bitkisel ilaçla (Liuwei Dihuang hapları) kombinasyonu oksidatif hasarı azaltmış, muhtemelen tıkanmış arterleri ve diğer kan damarı komplikasyonlarını önlemiştir. Benzer şekilde, ginkgo özütü bu hastalığa sahip 19 kişinin trombositlerindeki oksidatif hasar belirtecini (MDA) azaltmıştır.
Böbrek hasarı olan 124 diyabet hastası (diyabetik nefropati) üzerine yapılan 2 klinik çalışmada, böbrek ve kan damarı işlevini doğrulamıştır. Benzer şekilde, ekstrakt 15 diyabetik çocuk ve ergen üzerinde yapılan küçük bir çalışmada göz hasarını (diyabetik retinopati) iyileştirmiştir. Diyabetik sıçanlarda, ginkgo özü kan şekerini, kan yağlarını ve oksidatif hasarı azaltmanın yanı sıra azalmış oksijen kaynağı (iskemik yaralanma) nedeniyle kalp hasarını önlemiştir. Obez sıçanlarda kan şekeri ve yağ seviyelerini düşürmüş ve insülin duyarlılığını artırmıştır. Yine, kanıtlar sınırlıdır, ancak ginkgo özütünün hem diyabet hem de komplikasyonlarına yardımcı olabileceğini düşündürmektedir.

Kaynakça:
rxlist.com
poison.org
draxe.com
hollandandbarrett.com

Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu

Bunları da beğenebilirsin

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.