Mobbingin okullardaki yansıması özellikle günümüz gençleri ve çocukları arasında çok yaygın olan ve psikolojik baskıyla başlayıp çok büyük vak’a ve travmalara kadar giden bir durumdur. Akran zorbalığının temelinde saldırganlık, baskı, küçümseme, kendini güçlü gösterme çabası, öfke gibi sebepler yatmaktadır.

Saldırganlık

Saldırganlıkta bireyin zarar vermek amacıyla kasılı olarak yapmış olduğu davranışlar söz konusudur. Zorba olarak da nitelendirilen saldırgan bireye bilinçli olarak zarar verir ve bundan keyif alır. Saldırgan davranışın temelinde güdüsel ve biçimsel olmak üzere iki psikolojik etken vardır. Güdüsel olarak; saldırma ya da kendini savunma amacı, kişini kışkırtılması ya da kışkırtılmaması ve norma uygun ya da kendini ifade edici davranış ön olandadır. Biçimsel olarak baktığımızda ise; sözel ya da fiziksel, gerçek ya da düşünsel, kişinin kendisine ya da bir başkasına yönelik, doğrudan ya da dolalı saldırganlık durumu söz konusudur.

Kızgınlık

Zorbalığı ortaya çıkaran bir başka durum ise kızgınlıktır. Kişinin belli değer yargıları ya da hassas olduğu konulara yönelik olarak yaşadıklarından rahatsız olduğunu gösteren tepkilerdir. Kızgınlık söz konusu ise ters giden bir şeyler olduğunun, kişinin belli sorumluluklara karşı verdiği bir tepkinin ya da farklı duygusal durumlara karşı gösterilen bir savunma mekanizmalarından her hangi biri olduğu anlaşılmaktadır.

Mobbing Uygulayıcısı

Güçlü olan kişinin daha güçsüz birine yönelik olarak gösterdiği psikolojik ya da sosyal baskınlığın sürekliliğini gösterir. Mobbing uygulayıcısı olan kişi güçlü iken, mobbinge maruz kalan kişi ise güçsüzdür. mobbinge maruz kalan kişiye kurban ya da mağdur adı verilmektedir. Mobbing şiddetin farklı bir çeşididir ve temeli psikolojiktir.

Okullarda Mobbing Davranışları Nelerdir?

Mobbingte kişinin fiziksel görüntüsü ile alay etme,
kişiye onu rencide edici lakablar takma,
kişiyi görmezden gelme ya da grup içinde aşağılama,
Yaş grubuna göre tekmeleme, iteleme, vurma ya da ağır el şakaları yapma,
Kullanacağı eşyaları alma, saklama, eşyalarına zarar verme,
Gizliden gizliye ya da doğrudan kişiyi tehdit etme, rahatsız edici hareketler yapma, mesajlar ya da mektuplar bırakma,
Kişinin ekonomik koşulları ile dalga geçme,
kilosu ya da boyuyla ilgili ağır laflar söyleme,
Yaşadığı kültürel çevre ya da konuşma tarzıyla dalga geçme, hareketlerini taklit etme … gibi kişinin kendisini kötü hissetmesine sebep olacak davranışlar zorbalığı işaret eden temel davranışlardır.
Bu davranışları fiziksel, psikolojik ve sosyal olmak üzere üçe ayrılmaktadır. Psikolojik temmelli davranışlar ise mobbing anlamına gelmektedir. Dürtme, itme, tekmeleme fiziksel, kişinin dış görünüşüyle ilgili dalga geçme, hakaret etme, tehdit etme psikolojik zorbalık, konuşmama, görmezden gelme, dışlama, gruba dahil etmeme ise sosyal zorbalıktır.

Psikolojik Baskı ya da Mobbingi Destekleyen ya da Artmasına Yol Açan Unsurlar Nelerdir?

Mobbing durumu söz konusu olduğunda kişi kendisini oldukça kötü hisseder ve bir süre sonra okula, işe, eve (ya da zorbalığa maruz kaldığı ortama ) gelmek istemez. Çünkü zorbalık kişinin kendine olan güvenini giderek azaltır ve kişinin kendini yalnız hissetmesine yol açar. Zorbalığa maruz kala kişiye boşver, umursama, büyütme bu kadar gibi dönütler verilmesi kişinin düşük benlik algısına yol açacağından durumun küçümsenmesi zorbanın da işini kolaylaştırır. kurban kendini giderek yalnız hissederken, kişinin şiddete alışmasına ve tepki verememesine yol açar. Mağdur olan kişinin ses çıkarmadığını görmek ise zorbayı daha da güçlendirir.

Bu duruma maruz kalan kişiye bunun doğal olduğunu, alışmasını söylemek ise oldukça sıkıntıya yol açar. Kişinin içe kapanmasına yol açan bu durum ise, kişinin nasıl mücadele edileceğini görmesi olarak açıklansa da kişi haksızlığa uğradığını bilir ve pasif hale gelir.

Bu durumu eğlenceli bulmak ise ne yazık ki yapılan en büyük hatalar arasındadır. Bunu zaman zaman sınıf içinde öğretmenler de bilmeden desteklese de kurbanın en savunmasız olduğu anlardan biridir. Bunlar basit şakalar gibi görülse de bireyin bu eylemlere maruz kalması, diğer kişilerin de ona gülmesi bireyi depresyona sürükleyebilir.

Kişinin büyük gruplar tarafından baskıya uğraması ya da üzüntüsünün fark edilmemesi, görmezden gelinmesi bireyi yaşamı sorgulamaya ve hayattan soğumasına yol açabilir.

Mobbinge maruz kalan kişiye karşı ona müstahak, o zaten bunu hak etti, kesin bir şey yapmıştır, ateş olmayan yerden duman çıkmaz gibi sözler kurbanın zorbalığa maruz kalmasının yanında bir de suçlu çıkmasına neden olur. Bu tür söylemlerde bulunmak zorbalığa destek olmaktır.

Okullarda karşımıza çıkan mobbingte cinsiyet faktörü de son derece önemlidir. Genellikle tüm cinsiyetlerin birbirine zorbalık uyguladığı görülür. Zorbalık sadece aynı cinsle sınırlı değildir. Farklı cinslerin birbirine zorbalık uyguladıkları da çok sık görülür.

Zamana bırakma ise sadece kurbanın daha fazla acı çekmesine ve olayların giderek büyümesine ol açar.

Mobingin En Yaygın Uygulandığı Alanlar

Spor salonları ya da giyinme odaları,
sınıfta ya da atölyelerde,
Okul servislerinde,
internet üzerinde,
lavabolarda, okul koridorlarında ya da okulun köhne alanlarında,
görülmektedir.

Bilinmesi Gerekenler ve Alınacak Önlemler Nelerdir?

Bireyler doğuştan değil sonradan zorbalığı öğrenirler. Bu nedenle zorbalığı uygulayan kişinin de desteğe ve davranışının sonuçlarının anlatılmasına, bu davranışından vazgeçmesi için aile ve psikolojik destek almasına ihtiyaç vardır.

Okulda psikolojik şiddete yönelik bilgilendirmeler yapılmalıdır. Mobbing uygulayıcısı ile kurban dışındaki diğer kişilerin seyirci kalmalarının da zorbalığın bir parçası olduğunu belirtmeli, kişilere yapılması gerekenler hakkında bilgi verilmelidir. Asla mağdurun yalnız bırakılmaması gerektiği, kişinin kendi başına değil mutlaka büyüklerden destek alarak çözüme kavuşması sağlanmalıdır.

Mobbingi uygulayan kişinin saldırgan davranışlarının temelinde yatan sebebin bulunması gerekmektedir. Dikkat çekme ya da kendini ispatlama amacıyla bu tür güç gösterileri genelde popüler olmak için yapılır.

Tüm bunlarla beraber zorbalığa maruz kalan kişinin yanında olmak, ona destek olmak ve çözüm odaklı, profesyonel destek almak çok önemlidir. Okul idarecilerinin ya da üst düzey yetkililerin bu süreçte etkisi çok önemlidir. Ailelerin bu konuda bilgilendirilmeleri ve çözüm üretilmemesi durumunda intihara, ağır travmalara yol açılabileceği unutulmamalıdır.

Yazar: Soner İnce

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here