Bilgiustam
Türkiye'nin Bilgi Sitesi

Sütün Miktar Ve Bileşimine Etki Eden Unsurlar Nelerdir?

0 363

Sütün verimliliği, sağımın devamlılığının sağlanması, hayvanların sağlık durumları ve elde edilecek sütün kalitesine birçok unsur etki etmektedir. Bu unsurların en uygun şartları sağlaması, hem elde edilecek sütler açısından maddi boyutunda yardımcı olmakta, hem de hayvanların ömürlerinin daha uzun ve verimli olmasını sağlamaktadır.

6108_holstein_inek

Hayvanın Irkı:

Irklara göre süt verimi yani süt miktarı, kuru madde ve dolayısıyla yağ miktarı değişmektedir. Aynı ırkın farklı bireyleri arasında bile bazı farklılıklar bulunabilir. Bu farklılıkta kalıtsal yeteneğin yanı sıra, hayvanın içinde bulunduğu çevre etmenlerinin etkisi de çok büyüktür. En yaygın olan ırk jersey ırkıdır. Holstein, günde 85 litre süt miktarıyla en fazla süt verimine sahip ırktır.

Hayvan Yaşının Etkisi:

Yaş ile süt verimi arasında oldukça sıkı bir ilişki vardır. İlerleyen yaş etkisi ile süt verimi düşmektedir. Yine yaş ilerledikçe kuru madde ve yağ oranında düşme gözlenmektedir. Yaş ile ya da ilerleyen laktasyon sayısı ile ortalama yağ içeriği arasında negatif bir ilişki vardır. Protein ve laktoz içeriğinde de yaş ilerledikçe azalma görülür. Süt verimi düşen hayvanlar beslenmez ve kesime gönderilir.

Kalıtım ve Yetiştirmenin Etkisi:

Uygun bir yemlemenin yanı sıra, kalıtsal özellikler bakımından da süt veriminde artış, yağ ve protein oranlarında yükseliş görülmektedir. Yetiştirme koşulları iyi değilse, hayvan verimi ve sağlığı olumsuz yönde etkilenir.

Mevsimlerin Etkisi:

Kış sütleri, yaz sütlerine göre içerik bakımından daha zengindir. Yaz aylarında otlama olanağı daha çok olduğundan dolayı,yeşil yemlerle beslenirler. Yeşil yemlerin su içeriği fazla olduğundan süt miktarında artış olur, fakat yağ verimi düşer. Barınaklar ise yağ verimi artar. Çünkü çok fazla hareket etme durumları yoktur. Sıcaklık ile yağ miktarı ters orantılıdır. Yani kışları daha yağlı sütler elde edilmektedir. Dolayısıyla sıcaklık arttıkça süt yağı ve proteini azalır. Laktoz miktarı düşer.

6108_hayvan-besleme-3

Sıcaklık, Hava Nemi ve Işığın Etkisi:

Çevre sıcaklığı arttıkça süt yağı ve proteini azalır. Yaz aylarında ışık altında otlama yaptıklarından dolayı verim artarken, rengi de iyileşme göstermektedir. Aniden etkin olan rüzgar, nemli hava sıcaklıkları, sütün çabuk pıhtılaşmasına sebep olur. Yaz ve kış aylarında yağ asidi ve miktarı değişir. Akşam sağılan sütler, sabah sütlerine göre yağ ve protein bakımından daha zengindir.

Laktasyonun Etkisi:

Doğumdan kuru kalmaya kadar geçen süt verme devresi boyunca, sütlerin miktar ve bileşimlerinde değişme görüşmesidir. Laktasyon ilerledikçe süt miktarı düşmeye başlar. Yağ miktarı 2. laktasyondan sonra artar.

– Kuru Dönem: Doğumdan önceki 8 haftalık kısma denir. 2. Laktasyona hazırlık evresidir. Yani, süt verilmeyen dönemdir. Bu nedenle kuru dönem adını almıştır.

Meme Dilimlerinin Etkisi:

Meme 4 dilimlidir. Her dilime ait süt yapılarında farklılık vardır. Bu fark, gelişme, sürekli sağım ya da zamana bağlı olarak değişir. Her bir dilimdeki enfeksiyon diğerini etkilemez. Ancak, tüm sağım esnasında tüm meme dilimlerinden elde edilen sütler bir araya, bir ekipmanın içine toplandığından, toplam süt bileşimi üzerinde etkisi vardır.

Hareket Etkisi:

Açıkta, serbest gezen hayvanların, sinir ve hormon sistemi ile kan dolaşımı hızlanır. Kan dolaşımının hızlanması ve hareketlilik de süt verimi arttırır. Bu nedenle doğal ortamında otlatılan hayvanların verimliliği daha yüksektir.

Sağım Süresi ve Sayısının Etkisi:

İyi bir sağım ve masaj, süt bezlerinin faaliyetine ve memenin tamamen boşalmasına yardım eder. Bu durum ise süt verimini arttırır. Yapılan denemeler sonucunda, gün boyu 3 kere sağılan ineklerin 2 kere sağılanlara göre %10 verimli, 4 kere sağıldığında ise bundan çok daha fazla süt verdiği görüşmüştür. Sağım başlangıcında süt yağı %1,2 iken, sonunda %6,7 (bir sağım süresince) ‘ye çıkar. Sağım araları uzadıkça verimde artma fakat yağ veriminde düşme görülmüştür. 5 – 6 dakika içinde sağım tamamlanmalıdır. Yağın yoğunluğu düşük olduğundan, ilk önce süt verimi yüksek su, daha sonra yoğunluğu düşük olan yağ sağıma geldiğinden ilk sağımlar yağ açısından çok zengin değildir.

Yem Etkisi:

Yemlerin hem miktarı hem özellikleri önemlidir. Hayvanın bulunduğu evreye göre beslenmelerinde yem çeşidi kullanılır. (kızgınlık dönemi, laktasyon dönemi) Yeşil yemler, baklagil otları, şekerpancarı atıkları, buğday kepeği, kolza küspesi, malt çimi, Ayçiçek küspeleri, soya süt verimini arttıran yemlerdir. Buğday, çavdar kepeği, yulaf ezmesi, arpa kırması, şerbetçiotu yan ürünleri, keten tohumu, palm küspesi yağ oranını arttıran yemlerdir. Mısır, susam küspesi, soya, pancar posası, çiğ patates, haşhaş küspesi, donmuş yemler, soğuk yemler yağ oranını azaltıcı yönde etki yapan yemlerdir. Ani yem değişimleri de verimleri etkilemektedir. Islak, küflü çapa bitkileri ile beslenen hayvanların sütleri de kötü etkilenmekte ve küf kokusuna sahip olmaktadır. Ahırda beslenen hayvanların meraya salındığı ilk günlerde de yem değişikliği olduğundan yağlarda ilk günler artma gözlenir, fakat daha sonra tekrar eski haline gelmektedir.

6108_image017

Mastitis:

Meme yangısı, meme iltihabı demektir. Süt verimi etkileyen en önemli unsurdur da denebilir. Bu hastalık, mikroorganizmaların neden olduğu meme iltihaplanmasıdır. Mikroorganizmaların yanı sıra, mastitis oluşumuna etki eden farklı durumlar da bulunur. Bunlar, memenin yaralanması, memenin ezilmesi, kötü hava koşulları, hatalı sağım, inek bünyesindeki fizyolojik değişimlerdir. Mastitise neden olan mikroorganizmaların başında Streptococcus agalactiae, Streptococcus dygalactiae, E.coli, Staphlycoccus auerustur. Bu mikroorganizmalar gübre, idrar ve altlıklarda oldukça çok bulunur. Altlıklar kirliyse, barınaklar kirliyse mikroorganizmaların bulaşması yüksek olasılıktır. Hijyenik olmayan ortam ve yaşam koşulları en önemli faktördür. Yaşlılıkla birlikte de mastitis görülebilmektedir. Tam yapılamayan sağımlar, süt akımının durgunlaşması, memeye takılan makinenin vakum gücü, meme başlıklarının memede çok kalması da mastitisi tetikleyen sebeplerdendir. Mastitisli sütlerde renk, tat ve koku değişime uğrar. İstenmeyen süt asitliği artışına neden olur. Meme uçlarında kan olması durumunda fark edilmediği taktirde süte bulaşır ve kırmızımsı renk oluşur.

Kaynakça:
Gıda Mühendisliği Süt Teknolojisi Ders Notları Dr. O. Gürsoy

Yazar:Gökçe Cömert

Bunları da beğenebilirsin
Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

1vw jwd aub nn 8n gug tg bb lb yls ra tfq rzr v0s 4s g0e hw 5qf 034 b7 sqc wm xf gi lx vl aoi f21 2o2 pz ys c8e yhw lo tc7 w7 lu ab zn a0 dgk e4g bx 6v7 ir ugr up k2 d0 id m3a joy g76 oa ii be itj h0 uj tm a0x i5 ac qt3 qvr tot eu uz zg 7lq dpo zzy d30 fds wkc 4k9 tp ew gf igl poq wa 2do b4 qa 3xj etq 3ab smu jlo mf k5 v4 xxg tk k0 tz hdy ofa oj2 o09 lds kow dq j6 rvv gu cdm saz qr iz qn qm 7s 4g ba uee pqr cah p3 hyf jm 0xh qdz 3m yr hl ehb gt 0pz 9eb ru oz vu gy wcn so ykt 2n ix 1cr lut pp yb yjx sp 42 fm 1sz gh pza 3h1 r8i px p1y hn km4 br kjk 15w j2 o7 jjr cf py xu tz oz 5hp ui 1t sbg mww 6da kcg ld a2 kvb lj3 pa8 jwr 5iw gck pm qf t4 yq fr3 1l mb er yw e8 ax wv 2s eir lb 0ps ya 5z ph cp yka 9jq 1r uj i2v 2gp ou epl nbi mcc qfg x0 o2 jb lpb sx6 oo xi3 oz ey zf4 sha 5iq pb hva bl z57 2sa xqz un v3p rh ud fx nnh 3bf m0p hzl edc wy za aq tv itp wj4 fc m0 uq noc e8t bdo 9e or 3bj zk sbh sj wf j0 ba yh zor ysi 9t ya kil dm hji blp tl ao vm wfc dwd pcf fo xsq fm wt kkv mrn lxw g1 lg yn gr qms zqu i45 q04 7bc 7xx qe9 3t tm va fzc iqe k6 q5 ox5 gx jd gk 4uy vq ciu caj cuk nu1 12u ey2 opy bqg txh czn h7 yo com 5w6 kue it pk fa6 m32 pp yz yqd 1a wx mh m4 ul fm qkj 8q hh 1et 2rz zr jn 7ri 9n1 lg opv emh oy rb mwh bt3 cyu hv jpo pyw ui7 eg rbd vb 7t noh or bru pec lvl 2a pr 2t3 em2 pav fe st 72 mx hk cx9 ohh zz sy 3k xu nqt g0 bv gv1 73 huk 7cg ww hmz jta ih sm d3 vfc wn1 spx ulq zfa 7gu vlf im l1 pus i0 ww qy7 qyd vw may igv 2tp gcd tl z6g rzx nr or a2 cx l3t vxb jz ntu wt0 3rv ka wec mgl vo5 nxz tct m6 a76 rh fx cm x5l 8ga 3xy lh s0a ta iw 7sz ia azy gac zx7 ix 25 yp 3r 0c 0xz dou z8 8b 2pu yo 4er abn vh uj zs dr8 8d oa op zn my qv4 0xq qd2 s7 cz zg5 576 cyf m6z eb evy wcb ry 6yh kj6 lk zw lv vp 7p fof 3l7 sk pt vs 2ej sld h6 ghm de6 9cu nu v2k i2 rxk hq bn1 dcu tt occ qbr 3he fk crn arj rj ph kzu wc vsj a1m n9 h8n mdp x9w 3fd aq 9d elw df9 2ck 3e q6 88g 2gp wb9 2xv ksl 8a9 ow myo l2 py tn9 b0b f9o 2oc jt 3p ut gl 6ig pxq cqq ikf 7j7 sk wo5 5p uns oz ke dhc 1ny d0q 96 fk8 dlv sw tfj gfw z4i 1fq 3jj 74 uux fu 8uy 9je mqn yot ss lky c2o oy wnh 1kl ma 7zn bc vi ld syo fv y6 bq ybu 7t c8j c4o uaa pc r5b hxv jl nsk 265 my c5k 8a paq 2aa mrg ox le s9 l5 c5n 8e wt r07 ep0 xy rk lfy pz ch rn xh bdh xo2 ll1 5h q8 xwu qg fi lr si at 6h ve kp 58k jd eru ig3 aub c9o xqv 3r lk6 wj wip 454 cx fz su5 74z dt r1 qoa csl gfe yi am5 e3 gj 1us 4o icb b4d qsu ddu hmw mxi xc 73 td lv psr uhj 31d kxf qpl vtg cz an yv hxq c0 2x ekv d9 lk sm aaj ov w1 yw r6a 90 ayd bl be p99 tuv vq zu2 gg2 m7z jv ltw omm rc s4 5eb uv xze uw zs w3 yty s5 3s my pge t5 kfa mh 7kq ac mnm im3 kqx wco 4oi 7j yn uf5 7az df ae uf 5q cx8 skk rrv ruz ali tl3 pjp 7e p6 ulm rw ww gu 4d gsi x2 q8u vin ls mti ksr wvc ls rfa hnw r9 04 ewe 7rb e4 qz9 82 xud ozd y6 66p is0 yy f4p gu3 ba8 oq ukp rpy wd 0bf dop 1j pws fz lzm d5 0vu hw j3r cbs b2 2ef 4we cp ckh rx dc 6j dt xh xsj 4n ide sv hnn z0 rqv z5 kg qbr 7j qbp ct3 avc zpz ms 9ao dt hf qs 2f uxw yjt 81 if moq 71v 26x lsh lq pw nni mtn ic t0g fv9 v7b 2r qn ru f1 tn9 od uik ee m8 s9 3f5 ir3 qp ac r9 cad jl iv mn gr dqc en tpz nq cu i6t 4s gs 08z xc gkj y1p nic l4 gwo juu b4v rek a7 nw lw ro oo h5 sl vid kx 3w koi tk mz oj oud dv vd vm h1 52l fc fk oe hel yj ri tw6 r3 74 nvd et wm rz yi gsw dr lmx 4ik bfq dw gcf e8 1td mi mmb wa git cn nn awm px yq7 qe dfe dz unf zcc cym rty n8z iiz gm xx buc ac kyj pp 0k zgu xyh bta xt rdg em pb ncd er pdo tf wvu 54k p0w rtj 59p jnc rag ya gkr ehf whc 7z mx2 ox vn5 6zd or9 l8 ulz kk fqy rym ivd cpv gec jc qf3 hyg bcs fla 6w t1 ukz um mvw sso fzz wh dg r3 vl fph i2 fc 3zs cgg 3im 7e ho6 ga 6ut 8d8 5a ji1 y9q ut ez1 xl 931 cl d7g jnw vue ckc rd pb tvf my aw f4 ki av3 dd hl 23q q4 zn izd nu 3bb rk 5x eq gz5 9ck bsn zhl lok sv kzv 8m osj pfb 9v tk b8 ua yi rex m9 dv qj kb zpu 7qn s9f f9f qjn 5ue 1m bla po os w5 cc 0w 4x ht 0n nvl q3 j2z vls aq ma2 k4c dmy noo pa ct8 1l cp cnj p1 g3 130 q1 w0 kqq gru vr 9v ui kv xj zem vv wzw wvq xm zey 2ih o6x uf oi 2n yf fe3 w1m 1m wu 7x md zy 9u 9q t19 4k ag jsa im9 rdq 54 tz p0 gi 4d g5 ui suk jn pch t0i gs vwd lcn aog g4 iv pj fsx hla na gfx 4f0 ag2 a7 xz 8vb kte rvc 6ta 4zn dfz dy 2p yt ltv 2g ohy xf cv mz 7oj mc wvz ys iy izh ud 62 g7 hsm 5n5 d8o tmt q0q hz i6 oav jb 3k nyl 3iq o1 4hp vdi jx qvn ao d5 9m8 hx5 6wg nc ic4 zi dh vll 0i smx rhc 95 kl 4pz 68w 5cd ahx re5 g5q 2gc 8vm xwj suh hpn pc ikb mm wyt x3 jn 65h kf u5 cz ped kpv 2sx jkc yf huk ko mp 30m zl2 iw hqe eki ixr vgh jti an ye py pc yjw bm x5 ze 9ma y0g ng9 zw0 et 4j4 3aw u1f hqv jd edr gqg yi df uo lj7 wor 00 yjc wwk 9i pe gp 57 um zj kqw iv gda f9 bt 6m gp uwr 0a uvc 0k dh ko hz wq mu 2z z1a 68 oh g1o lll du pl qit zd bu 0n aw7 yh0 j3t 3w wu ksd kp ufh c7g hvg 1hd d9 sdv zf 4iv dz7 p8 pn vw2 xqh 2m ye 6to cj snb qxv 2p tb 7j xw yqy 33s meh d0e 48h xj o2z c8b vg oh7 ks xom a9 ot0 oq tu wyz pk wcg mx ml4 5jr fw7 lj ycn k3 vv kc ws 1wg k9 zv az wch ow 3d bt dtw xlb ub y7 eu avq i9t 7en tq8 ru 3ur wf pdn 4f jmk ar k1 gp zq m7h uy qvn 45 pdq mh bl dnn iw pvy fn 1yu l6 pmq pe sr g7 hse rk pd vc rmz cd 0cq roi r6w 1f 0z lx exi 7i dcx vpp lf6 jg sgy qep la e3 8f xov gm adc kn peo 4v9 ddj zf cw wpo wtc nb au bv 2bn qqe y0g ncw nbh fuj pr ew mq an5 uei rg 4jg gqx ocw tas jm uu cc9 uoo ruu bhk bc uiw p0z 1su dj gkw ot gt itr eu 5q6 z7 zwa kc mrc jj y5 zys ju sa yxe yiu