Bağırtlak Familyası Kuşları Nasıl Canlılardır?

Bağırtlaklar, olağanüstü kuşlar familyasıdır. Her bağırtlak, net olarak tanınabilen özellikleri paylaşmasına rağmen, familyanın sınıflama planı, uzun süren bir tartışma konusu olmuştur. Sorun, 6048_bagirtkan3bağırtlak kuşlarının morfolojik bakımdan muhtelif diğer kuşların Özelliklerini ödünç almalarından kaynaklanmaktadır: tüylü ayaklarını keklik familyasından (dolayısıyla ismini); kısa gagalarını, boyun ve bacaklarını güvercin familyasından; sivri uçlu kanatlarını ise çamurda yürüyen dalıcı kuşlar familyasından. Fakat bağırtlaklar, hangileriyle ilişkilidir? Son zamanlarda elde edilen biyokimyasal kanıtlar, dalıcı kuşları işaret etmektedir fakat bu konudaki anlaşmazlık süreceğe benzer. 16 tür bağırtlak vardır. Hepsi, güvercinlerin ki gibi baş ve gövdeleri olan bodur, tıknaz kuşlardır. Bacakları kısa olmasına rağmen, uzun, zarif kanatları, ve kuyrukları vardır. Bu olağandışı birleşim onları ayırt edilir yapar, iyi uçarlar ve toprakta koşarlar fakat pençeleri, (Pterocles türlerindeki gibi) ya çok küçüktür ya da (Syrrhaptes türlerindeki gibi) hiç yoktur. İşte bu yüzden dolayı üstünde tüneyemezler. Ayaklarındaki tüyler, onları çöllerde aşırı sıcaktan korurken, kalın ayakaltı derileri, sert ve kaba yerlerde yürürken aşınma ve yırtılmalardan korur. Sessiz Yaşamlar En büyük çeşitliliği Afrika’da olmak üzere bütün bağırtlaklar Eski Dünya’da yaşar. İşlenmiş arazilerden gerçek çöllere kadar bir dizi doğal yaşam alanında yaşayan verimsiz, kıraç ve çorak bölgelerin kuştarıdır. Sessizce yerlerde beslenerek tohum, yaprak ve yeşil filiz arayarak günlerinin 6048_bagirtkançoğunu kendi hallerinde mütevazı bir hayat sürerek geçirirler. Bu kuşlar gizemli yaşam şekillerini sadece su içmeye gereksinimleri olduğu vakit terkeder. Bu, tamamen zamanlaması çok iyi ayarlanan ve günde bir defa, sabah yapılan bir etkinliktir. Küçük sürüler, daha büyük sürüler oluşturmak üzere büyük sürülere karışarak bazen üç-beş bine varan sayılarda bütün yönlerden su kaynağına doğru uçar. Kuşlar, suyun etrafında bir tur atar ve sonunda sahilden biraz uzağa iner. Sonra Ölçülü ve zarif adımlarla, sessizce su kıyısına tırmanırlar. Her bir kuş, birkaç yudum su içer ve hemen gider. Nadir olarak havalanmadan önce suyun başında 10 saniyeden fazla kalırlar. Havalandıktan sonra yiyecek aramaya giderler.

Basit Yuvalar

6048_bagirtkan2Yuva, genellikle sığ bir çukura, yere yerleştirilir. Bu çukur, deve gibi büyük memeliler tarafından yapılmıştır ve bunlar kuşların en sevdiği yuva yerleridir. Çoğu tür, herhangi bir malzeme koymadan doğrudan toprağın üstüne yumurtlar. Yuvaya mümkün olduğu kadar az dikkat çekmek için, ebeveynler yumurtaların üstünde saatler süren, uzun vardiyalar halinde kuluçkaya yatar. Erkek geceleri, daha çok kamuflaj tüyü olan dişi ise gündüzleri kuluçkaya yatar. 1896 yılında, su tutma özelliği yüksek olan karın tüyleriyle, erkek bağırtlakların yavrularına su taşıdığı keşfedildi. Erkek bağırtlaklann karınlarındaki tüyler, bir süngerin tutabileceği su miktarından üç kat daha fazla su emer. Üreme mevsimi esnasında, su kaynaklarını ziyaret ederken erkek bağırtlaklar gövdelerini suya daldırarak göbek tüyleri suya doymuş vaziyette yuvalarına geri uçar. Erkek bağırtlak yuvasına vardığında, yavrular kendilerini erkek kuşun tüylerine iliştirirler ve sıcak çöl güneşi altında babalarının tüyleri arasındaki nemi emerek susuzluklarını giderir. Bu özellik; uçsuz bucaksız çöl arazisinin ortasında, su kaynaklanndan uzaklarda güvenli yuva yeri seçen bir kuş için mükemmel bir uyumdur.

Kaynakça:
Reader’s Digest

Yazar: Tuncay Bayraktar