Varlık Fonu Nedir, Türkiye Varlık Fonu’nun Amacı Nedir?

Okuma Süresi: 4 Dakika  | Yazdır

Türkiye gündemine son aylarda giren Varlık Fonu nedir? Varlık Fonu hangi amaçlarla kurulur, nasıl işletilir? Türkiye Varlık Fonu’nun amacı ve işlevi ne olacak? İşte merak edilen soruların yanıtları…

Varlık Fonu, devletlerin çeşitli finansal varlıklara yatırım yaparak gelir artırmayı hedefledikleri bir sistem. Temel amaç gelecek için tasarruf… Başka deyişle, bugünün gelirlerini geleceğe transfer etmek.

Varlık Fonu’nun kurulduğu ülkelerin genellikle bütçe fazlası veren ülkeler olduğu görülüyor. Ekonomist Mahfi Eğilmez’e göre, bütçe fazlası veren bir ülke, harcamalarını artırmıyor, vergi yükünü düşürmüyor ya da borçlarını erken ödemiyorsa, Varlık Fonu kurmayı tercih ediyor. Geleceğe yönelik tasarruf amacı güdülen bu fonlarda, mevcut varlıkların risk-getiri dengesi gözetilerek değerlendirilmesi yoluna gidiliyor.

Dünya genelinde 40’dan fazla ülkede yaklaşık 80 Varlık Fonu var. Bu fonların toplam büyüklüğü 7.4 trilyon dolar düzeyinde. Rakamın 2020 yılına kadar kurulması beklenen 21 yeni Varlık Fonu ile 15 trilyon dolara çıkması bekleniyor.

Türkiye Varlık Fonu’nun Amaçları

Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketi (AŞ), Başbakanlığa bağlı olarak, 26 Ağustos 2016 tarihinde kuruldu. Ana faaliyet konusu, fonların kurulması ve yönetimi olan Varlık Fonu’nun amaçları şunlar:

– Sermaye piyasalarında araç çeşitliliği ve derinliğine katkı sağlamak,
– Yurt içinde kamuya ait varlıkları ekonomiye kazandırmak,
– Dış kaynak temin etmek,
– Stratejik ve büyük ölçekli yatırımlara iştirak etmek.

Türkiye Varlık Fonu’nun Yapacağı İşler

Türkiye Varlık Fonu, belirtilen bu amaçlar doğrultusunda aşağıdaki iş ve işlemleri yapacak:

– Her türlü ticari ve finansal faaliyetleri yapabilecek,
– Yerli ve yabancı ortaklıklar kurabilecek,
– Ulusal ve uluslararası kuruluşlarla çeşitli iş birlikleri gerçekleştirebilecek,
– Para piyasası işlemleri yapabilecek,
– Gayrimenkul ve buna dayalı haklarla gayri maddi hakların değerlendirmesini gerçekleştirebilecek,
– Proje geliştirecek,
– Dış proje kredisi sağlama işlemleri yapacak,
– Her türlü ticari ve finansal faaliyetleri gerçekleştirebilecek,
– Uluslararası alanda diğer devletler veya yabancı şirketlerce yapılacak yatırımlara iştirak edebilecek.

Türkiye Varlık Fonu’nun alım satımını yapabileceği unsurlar da şöyle belirlendi:

– Yerli ve yabancı şirketlerin payları,
– Türkiye ve yurt dışında kurulan ihraççılara ait paylarla borçlanma araçları, – Kıymetli madenler ve emtiaya dayalı olarak ihraç edilen sermaye piyasası araçlarının fon katılma paylarının türev araçları,
– Kira sertifikaları,
– Gayrimenkul sertifikaları,
– Özel tasarlanmış yabancı yatırım araçları.

Fon, bu işlemleri yaparken, stratejik yatırım planında belirtilen hedeflerle likidite, yatırım, risk ve getiri tercihlerini dikkate alacak.

Türkiye Varlık Fonu’nun Gelir Kaynakları

Türkiye Varlık Fonu’nun başlıca gelir kaynakları şunlardan oluşuyor:

– Şirket sermayesinin değerlendirilmesinden kaynaklanan gelirler,
– Fon ve portföylerden tahsil edilen ücretler,
– Şirketin diğer faaliyetleri çerçevesinde elde edilen gelirler.

Şirketin ilk kaynakları özelleştirme kapsamındaki bazı şirketlerle Hazine bünyesinde yer alan kamu sermayeli şirketlerin hisselerinin devredilmesiyle oluştu. Bu çerçevede Fon’un ilk kaynakları şunlar:

– At yarışları ve şans oyunlarının 49 yıllık lisans hakları,
– Ziraat Bankası, Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ (BOTAŞ), Türkiye Petrolleri AO (TPAO), Posta ve Telgraf Teşkilatı AŞ (PTT), Borsa İstanbul AŞ, Türksat Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme AŞ’nin (TÜRKSAT) sermayelerinde bulunan Hazine’ye ait hisselerin tamamı,
– Türk Telekomünikasyon AŞ’nin yüzde 6,68 oranındaki Hazine’ye ait hissesi,
– Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü ve Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü (Çaykur),
– Mülkiyeti Hazine’ye ait Antalya, Aydın, İstanbul, Isparta, İzmir, Kayseri ve Muğla’da bulunan bazı taşınmazlar,
– Savunma Sanayii Destekleme Fonu’na ait 3 milyar lira tutarındaki kaynak,
Türk Hava Yolları’nın (THY) özelleştirme kapsamından çıkarılan yüzde 49,12’lik hissesi,
– Halkbank’ın özelleştirme kapsamından çıkarılan yüzde 51,11’lik hissesi…

Türkiye Varlık Fonu, gelir artırımı amacıyla kendi bünyesinde alt fonlar kuracak. Kamu kurumlarının tasarrufundaki ihtiyaç fazlası gelir, kaynak ve varlıklar da Fon’a aktarılacak. Yurt içi ve yurt dışı sermaye ve para piyasalarından sağlanan finansman ve kaynaklarla bunların dışında diğer yöntemlerle sağlanan finansmanlar da kaynaklar arasında yer alacak. Fon, yurt içi ve yurt dışında şube, temsilcilik, irtibat büroları ve acentelikler kurabilecek.

Türkiye Varlık Fonu’nun temel amacı, kalkınmayı hızlandıracak reel sektör yatırımlarına ve stratejik sektör, şirket ve projelere kaynak sağlamak. Savunma sanayi ve yüksek teknoloji üretimi gibi sermaye yoğun sektörler ilk sırada yer alıyor. Fonun bu tür projelere kamu borcunu artırmadan finansman sağlaması hedefleniyor.
Kaynakça:
tbmm.gov.tr
mahfiegilmez.com
wikipedia.org
resmigazete.gov.tr

Yazar: Esat Kaplan