Güneş ışığı vitamini olarak da bilinen D vitamini, vücutta güneşe tepki olarak üretilir; aynı zamanda gıda veya takviyeler ile de alınabilir. Vücudumuzda yeterli miktarda D vitamini olması, sağlıklı kemiklerin ve dişlerin korunması da dahil olmak üzere çeşitli nedenlerle önemlidir; kanser, tip 1 diyabet ve çoklu doku sertleşmesi gibi bir dizi rahatsızlığa karşı da koruma sağlayabilir.

D vitamininin vücudumuzda birçok rolü bulunmaktadır:

  •  Kemiklerin ve dişlerin sağlığını korur.
  • Bağışıklık sisteminin, beyin ve sinir sisteminin sağlığını destekler.
  • İnsülin seviyelerini düzenler ve diyabet yönetimine yardımcı olur.
  • Akciğer fonksiyonunu ve kalp-damar sağlığını destekler.
  • Kanser gelişiminde rol oynayan genlerin sentezlenmesine etki eder.

D Vitamini Nedir?

Adında vitamin kelimesi geçse de, D vitamini aslında bir vitamin değil, bir hormon olarak kabul edilir. Vitaminleri vücudumuz üretemez.Bu nedenle vücudumuzun ihtiyaç duyacağı vitaminleri ancak beslenme yoluyla alabiliriz. Bununla birlikte, D vitamini, güneş ışığının cildimize gelmesiyle vücudumuz tarafından sentezlenebilir.

Çıplak cilde, haftada 2-3 defa, 5-10 dakika boyunca güneşe maruz kalmanın çoğu kişinin yeterli D vitamini üretmesine izin verdiği ancak D vitamininin hızlı bir şekilde parçalanmasıyla D vitamini stokunun özellikle kış aylarında çabuk tükenebileceği anlamına gelmektedir. Yakın tarihli araştırmalar, küresel nüfusun önemli bir yüzdesinin D vitamininin eksik olduğunu ileri sürmektedir.

D Vitaminin Faydaları Nelerdir?

Bu bölümde, D vitamininin iyi bir kemik sağlığına yardımcı olmaktan, olası kanser önlemeye kadar potansiyel sağlık yararlarını bulacaksınız.

1) Sağlıklı Kemikler İçin D Vitamini

D vitamini, sağlıklı kemiklerin korunması için son derece önemli olan iki faktör olan kandaki kalsiyumun düzenlenmesinde ve fosfor düzeylerinin korunmasında önemli bir rol oynamaktadır. Bağırsaklarımızda, kalsiyumun emilmesi ve böbrekler yoluyla atılabilecek kalsiyumun geri kazanılması için D vitaminine ihtiyacımız bulunmaktadır.

D vitamini eksikliği çocuklarda kemiklerin yumuşamasına bağlı olarak yay bacaklı görünümü ile karakterize raşitizme neden olabilir. Yetişkinlerde, D vitamini eksikliği osteomalazi (kemiklerin yumuşaması) veya osteoporoz olarak kendini gösterir. Osteomalazi, zayıf kemik yoğunluğu ve kas güçsüzlüğü ile sonuçlanır. Osteoporoz, menopoz dönemindeki kadınlar ve yaşlı erkeklerde en sık görülen kemik hastalığıdır.

2) Gripten Korunmak İçin D Vitamini

Kış aylarında 4 ay boyunca çocuklara verilen D vitamini takviyesinin onların %40 oranında daha az gribe yakalanmasını sağlamıştır. Bu nedenle, D vitamini eksikliği olan insanların gribe yakalanma riski daha yüksektir.

3) Diyabetten Korunmak İçin D Vitamini

Çok sayıda gözlemsel çalışma, vücuttaki D vitamini konsantrasyonları ile tip 2 diyabet riski arasında ters bir ilişki olduğunu göstermiştir. Tip 2 diyabetlilerde, yetersiz D vitamini seviyeleri insülin salgılanmasını ve glikoz toleransını olumsuz etkileyebilir. Yapılan bir çalışmada, günde düzenli bir şekilde D vitamini alan bebeklerin, 32 yaşına kadar tip 1 diyabet gelişme riskinin yüzde 88 daha düşük olduğu görülmüştür.

4) Sağlıklı Bebekler İçin D Vitamini

Kan basınçları normal olan bebeklerden bir gruba günde 2000 Uluslararası Birim (UB) D vitamini, diğer bebek grubuna ise günde yalnızca 400 UB verilmiştir. Fazla D vitamini alan bebeklerin 16 hafta sonra atardamar duvar sertliklerinin belirgin olarak daha düşük olduğu gözlemlenmiştir.

5) Kanserden Korunma İçin D Vitamini

D vitamini, hücre çoğalmasının düzenlenmesi ve hücreler arası iletişimi için son derece önemlidir. Bazı çalışmalar, kanserli dokuda yeni kan damarlarının büyümesini ve gelişimini yavaşlatarak, kanser hücresi ölümünü arttırarak ve hücre çoğalmasını azaltarak kanser ilerlemesini azaltabileceğini göstermektedir. D vitamini, 200’den fazla insan genini etkiliyor, yeterli miktarda D vitamini olmadığında bozulabilir.

D vitamini eksikliği kardiyovasküler hastalık, hipertansiyon, çoklu doku sertleşmesi, otizm, Alzheimer hastalığı, romatizma eklem iltihabı, astım ve domuz gribi gibi hastalıklar ile de ilişkilendirilmektedir. Ancak bu ilişkinin kanıtlanabilmesi için daha güvenilir çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır. Bu faydaların birçoğu D vitamininin bağışıklık sistemi üzerindeki olumlu etkisiyle ortaya çıkmaktadır.

D Vitamini Eksikliği

Vücutta D vitamini oluşabilmesine rağmen, D vitamini eksikliğinin ortaya çıkmasının birçok nedeni vardır. Örneğin, daha koyu cilt rengi ve güneş kremi kullanımı, vücudun D vitaminini üretmek için güneşten gelen mor ötesi ışınlarını emme yeteneğini azaltır. Güneş koruma faktörü (SPF) 30 olan bir güneş koruyucu, vücudun vitamin sentez yeteneğini yüzde 95 azaltabilir. D vitamini üretimine başlamak için cildin doğrudan güneş ışığına maruz kalması gerekir.

Güneşli gün sayısının az olduğu iklimlerde bulunanlar, hava kirliliğinin yüksek olduğu bölgelerde yaşayanlar, gece çalışanlar veya gün boyunca evde oturmak durumunda kalanlar için D vitamini takviyesi almaları önerilmektedir. Özellikle emzirilen bebekler, özellikle koyu tenli olanlar ve az güneşe maruz kalanlar D vitamini desteğine ihtiyaç duyarlar. Amerikan Pediatri Akademisi, emzirilmiş bebeklere günde 400 UB ağız yolu ile D vitamini takviyesi almalarını önermektedir. Bebekler için özel olarak yapılmış D vitamini damlaları mevcuttur. D vitamini takviyeleri alınabilse de, mümkün olan her yerde doğal kaynaklardan herhangi bir vitamin veya mineral elde etmek en iyisi olacaktır.

D Vitamini Eksikliğinin Belirtileri

D vitamini eksikliğinin belirtileri aşağıdakileri içerebilir:

– Hasta olma sıklığı.
– Yorgunluk.
– Kemik ve sırt ağrıları.
– Depresyon hali.
– Uzun yara iyileşme süresi.
– Saç kaybı.
– Kas ağrısı.

D vitamini eksikliği uzun süre devam ederse şu sonuçlara neden olabilir:

– Şişmanlık
– Diyabet
– Hipertansiyon
– Depresyon
– Fibromiyalji
– Kronik yorgunluk sendromu
– Osteoporoz
– Alzheimer hastalığı gibi nörodejeneratif hastalıklar.

Ayrıca D vitamini eksikliği bazı kanserlerin, özellikle göğüs, prostat ve kolon kanserlerinin gelişimine katkıda bulunabilir.

Güneş ışığı, D vitamininin en yaygın ve etkili kaynağıdır. D vitamininin en zengin besin kaynakları, balık yağı ve yağlı balıklardır. D vitamini eksikliği belirtilerinin bir veya birkaçı sizde sürekli olarak tekrar ediyorsa yeterince güneş ışığı aldığınızdan ve deniz ürünleri yediğinizden emin olun. Beslenme ve gün ışığına dikkat ettiğiniz halde belirtiler geçmiyorsa D vitamini takviyesi alabilirsiniz.

Kaynakça:
https://www.medicalnewstoday.com/articles/161618.php

Yazar: Bekir Afşar

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here