Doğum Kontrol Haplarının Yan Etkileri

Oral doğum kontrol hapı, hamileliği önlemeye yönelik hormon bazlı bir ilaçtır. Ayrıca düzensiz adet kanaması, ağrılı veya ağır dönemler, endometriozis, akne ve adet öncesi sendromun (PMS) çözülmesine de yardımcı olabilir. Doğum kontrol hapları yumurtlamayı önlemek için alınırlar ve hap kullanıldığı dönemde yumurta üretilmediğinden dolayı sperm döllenme yapamaz ve hamilelik meydana gelemez.

Hap, Amerika Birleşik Devletleri’nde 15-44 yaş arası kadınların yaklaşık yüzde 16’sıtarafından kullanılmaktadır ve hem avantajları hem de dezavantajları bulunmaktadır. Farklı risk faktörlerine sahip kişilere belirli bir hap türü önerilebilir. Farklı doğum kontrol hapları vardır. Bunların tamamı östrojen, progesteron veya her iki hormonun sentetik formlarını içermektedir . Sentetik progesteron progestin olarak adlandırılır. Kombinasyon hapları progestin ve östrojen içerir ve bu minik haplar sadece progestin içermektedir.
Monofazik hapların hepsi aynı hormon dengesini içerir. Fazik haplarla, her biri farklı hormon dengesine sahiptir ve her ay iki veya üç farklı hap tipi alınır. Diğer bir seçenek ise günlük haplar ve 21 günlük haplar olarak bilinen haplardır. Bir günlük hap paketi 28 gün sürer, ancak haplardan yedisi etkin değildir. Rutin her gün aynı olduğundan, günlük hapın doğru kullanımı daha kolay olabilir. Doğru kullanıldığında, hap oldukça etkilidir, ancak bazı kişiler kullanımda hata yaptıkları için her 100 kişiden 6 ile 12 kişi arasında hap kullanılırken hamilelik gerçekleştiği düşünülmektedir. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) her iki hap tipi için de başarısızlık oranını yüzde 9’a çıkarmıştır. Doğum kontrol hapları cinsel yolla bulaşan hastalıkları (CYBH) önlemezken sadece bir prezervatif bu tür enfeksiyonların önlenmesine yardımcı olabilmektedir.

Yan Etkileri

Oral kontraseptiflerin ortak yan etkileri şunlardır:
• Gebeliğin önlenmesi ve diğer tıbbi nedenlerden dolayı hormonal kontrasepsiyon alınır.
• Regl dönemleri arası lekelenme
• Mide bulantısı
• Göğüslerde hassasiyet
• Baş ağrısı ve migren
• Kilo almak
• Ruh hali değişiklikleri
• Kaçırılan regl dönemleri
• Libido azalması
• Vajinal akıntı
Bu yan etkilerin ayrıntıları hakkında bilgiler aşağıdaki gibidir:

Intermenstrual Lekelenme

Atılım vajinal kanama ya da dönemler arası kanama beklenen süreler arasında sık görülür. Bu genellikle hap alınmaya başlanılan 3 ay içinde çözülür. Lekeleme sırasında hap, doğru şekilde alındığı ve hiçbir dozu kaçırmadığı sürece hala etkilidir. Aktif hap kullanımı sırasında 5 veya daha fazla gün kanama yaşayan ya da 3 veya daha fazla gün boyunca ağır kanama yaşayan kişiler bir uzmana başvurmalıdır. Bu kanama, uterusun daha ince bir endometrial kaplama söz konusu olduğu veya vücudun farklı seviyelerde hormonlara sahip olduğu için olabilir.

Bulantı

Bazı insanlar ilk hapı alırken hafif bulantı yaşarlar, ancak semptomlar genellikle bir süre sonra azalmaktadır. Hapı kullanmanın yanında yatmadan önce almak yardımcı olabilir. Bulantı şiddetliyse veya 3 aydan daha uzun bir süre devam ediyorsa, tıbbi yardım alınmalıdır.

Meme Hassasiyeti

Doğum kontrol hapları göğsün genişlemesine veya hassasiyetine neden olabilir. Bu normalde hap başladıktan birkaç hafta sonra çözülür. Göğsünde bir yumru oluşumu fark eden, inatçı ağrı, hassasiyet veya şiddetli göğüs ağrısı olan kişilerin tıbbi yardım almaları gerekmektedir. Meme hassasiyetini azaltmak için kafein ve tuz alımını azaltmak ve destekleyici bir sütyen kullanmak faydalı olabilir.

Baş Ağrısı ve Migren

Bazı kişiler düzensiz regl dönemleri yaşadıkları için mide bulantısı, baş ağrısı veya kilo değişimi gibi hap ile ilgili yan etkiler yaşarlar. Doğum kontrol haplarındaki hormonlar migren riskini ve baş ağrısı artırabilir. Farklı tip ve dozlarda hormon içeren haplar farklı semptomları tetikleyebilir. Düşük dozda bir hap kullanmak, baş ağrısı riskini azaltabilir. Belirtiler normalde zamanla iyileşir, ancak hap almaya başladığında şiddetli baş ağrıları başladığında tıbbi yardım alınmalıdır.

Kilo Alımı

Klinik çalışmalar doğum kontrol haplarının kullanımı ile kilo dalgalanmaları arasında tutarlı bir bağlantı bulamamışlardır. Bununla birlikte, özellikle göğüslerin ve kalçaların çevresinde sıvı tutulumu meydana gelebilir. Yapılan bir incelemeye göre, çoğu çalışma progestin sadece doğum kontrolü ile 6 ya da 12 ayda ortalama 4.4 kilo altında kilo artışı bulmuşlardır. Diğer doğum kontrol yöntemlerinde yapılan çalışmalar aynı kg alımı olduğunu göstermiştir. Bazı hormonal kontraseptif türleri yağsız vücut kütlesindeki azalmaya bağlanmıştır.

Ruh Hali Değişiklikleri

Çalışmalar oral kontraseptif kullanıcının ruh halini etkilediği ve depresyon ya da diğer duygusal değişim riskini artırdığını düşünmektedirler. Hap kullanımı sırasında ruh hali değişikliği olan herkes doktora müracaat etmelidir.

Kaçırılan Regl Dönemleri

Uygun hap kullanımında bile, bazen bir regl dönemi atlamasına sebep olabilir. Bunu etkileyebilecek faktörler arasında stres, hastalık, seyahat ve hormonal veya tiroid anormallikleri bulunur. Hapı kullanırken bir süre kaçırılırsa veya çok hafifse, bir sonraki ilaç kürüne başlamadan önce hamilelik testi önerilir. Bir akışın bazen çok hafif olması ya da tamamen önlemesi olağandışı değildir.

Azalmış Libido

Doğum kontrol hapındaki hormon veya hormonlar bazı kişilerde cinsel dürtü veya libidoyu etkileyebilir. Eğer azalmış libido devam ederse ve rahatsız edici ise, doktora bilgi vermek gerekir. Nadir görünen durumlarda doğum kontrol hap, örneğin hamilelik döneminde endişeleri gidererek ve premenstrüel sendrom, menstrüel kramp, uterus fibroidlerinin ve endometriozis ağrılı semptomlarını azaltarak libidoyu artırabilir.

Vajinal Akıntı

Hap alınırken vajinal akıntıdaki değişiklikler olabilir. Bu, vajinal yağlamada bir artış veya azalma veya deşarjın yapısındaki bir değişiklik olabilir. Vajinal kuruluk ile sonuçlanırsa, ilave yağlama seksin daha rahat olmasına yardımcı olabilir. Bu değişiklikler genellikle zararlı değildir, ancak renk veya kokudaki değişimler bir enfeksiyonu gösterebilir. Bu tür değişikliklerden endişe duyan kişiler doktoru ile görüşmelidir.

Gözlerde Değişiklikleri

Doğum kontrol hapının yol açtığı hormonal değişiklikler, gözlerdeki korneanın kalınlaşmasıyla ilişkilendirilmiştir. Oral kontraseptif kullanımı daha yüksek göz hastalığı riski ile ilişkilendirilmemiştir, ancak kontakt lenslerin artık rahatça oturmayacağı anlamına gelebilir. Kontakt lens kullanıcıları, hap kullanımı sırasında görme veya lens toleransında herhangi bir değişiklik yaşarlarsa göz doktorlarına danışmalıdır.

Riskler

Kombine hap, kan pıhtısı, derin ven trombozu (DVT), akciğerde bir pıhtı, inme veya kalp krizi gibi kardiyovasküler problem riskini artırabilir. Doğum kontrol hapları ayrıca kan basıncında, iyi huylu karaciğer tümörlerinde ve bazı kanser türlerinde bir artış ile ilişkilendirilmiştir. Hap aşağıdaki kişiler tarafından alınmamalıdır:
• Hamile kadınlar
• 35 yaşın üzerindeki sigara içenler veya son bir yıl içinde sigarayı bırakanlar ve 35 yaşın üzerinde olanlar
• Obezite problemi yaşayanlar
• Belirli ilaçları alanlara
• Tromboz, felç veya kalp problemi olan veya olanlar
• Yakın akrabası olan ve 45 yaşından önce kan pıhtılaşması yaşayanlar
• Özellikle migreni olan, özellikle uyarı işareti olan bir auralı kişiler
• Meme kanseri, karaciğer veya safra kesesi hastalığı olan veya geçirmiş olanlar
• En az 20 yıldır şeker hastası olan veya komplikasyonları olan şeker hastaları
Aşağıdaki semptomlardan herhangi biri yaşanırsa, bir doktora görünmelidir:
• Karın veya mide ağrısı
• Göğüs ağrısı, nefes darlığı veya her ikisi de
• Şiddetli baş ağrısı
• Bulanık görme veya görme kaybı gibi göz problemleri
• Bacaklarda ve uylukta şişlik veya ağrı
• Baldırda veya uylukta kızarıklık, şişme veya ağrı
• Daha ciddi bir durum belirtebilirler.
• Uzun dönem etkileri
Doğum kontrol haplarının kullanımı uzun süreli sağlık problemleri riskini artırabilir. Sağlık riskleri aşağıdaki gibidir:

Kardiyovasküler Problemler

Kan pıhtısı, kalp krizi veya felç öyküsü olan kişilere kombinasyon doğum kontrol ilacı almamaları önerilir. Kombinasyon hapları, kalp krizi, felç ve kan pıhtıları gibi kardiyovasküler yan etki riskini biraz artırabilir ve bunların hepsi ölümcül olabilir. Bazı haplarla risk daha yüksektir ve Bir doktor uygun seçenekler konusunda tavsiyede bulunabilir. Kontrolsüz yüksek tansiyon, kişisel veya aile kan pıhtılaşması, kalp krizi, felç öyküsü olan kişiler doktorundan alternatif yöntemler hakkında bilgi alımalıdır.

Kanser Riski

Östrojen gibi doğal olarak oluşan dişi hormonlarının, bir kadının bazı kanser türlerini geliştirme şansını etkilediği düşünülmektedir. Bu nedenle hormona dayalı bir doğum kontrol yöntemi kullanmanın da benzer bir etkiye sahip olması mümkündür.
• Yumurtalık ve endometriyal kanser: Bunlar, hapı kullanan kadınlar arasında daha az görülmektedir.
• Meme kanseri: Son zamanlarda doğum kontrol hapını kullanan kadınlarda ve özellikle de genç yaşlarında kullanmaya başlamışlarsa, meme kanseri geliştirme riski biraz daha yüksek görünmektedir. Ancak, hapı kullanmama 10 yıl sonra risk, hiç kullanmayan biri için olduğu kadar olduğu gözlemlenmiştir. Bir kadının ergenliğe başlama yaşı ve menopoza girme yaşı, ilk hamilelik yaşı ve çocuğu olup olmadığı gibi diğer faktörler de rol oynayabilir.
• Rahim ağzı kanseri: Hapın uzun süreli kullanımı, hiç kullanmayan hastalara kıyasla daha yüksek bir rahim ağzı kanseri riskine bağlanmıştır. Bununla birlikte, çoğu rahim ağzı kanseri türü, insan papilloma virüsünden (HPV) kaynaklanmaktadır. HPV’nin oral doğum kontrol haplarının kullanımı ile bağlantılı olup olmadığı henüz doğrulanmamıştır.
• Karaciğer kanseri: Oral kontraseptifler, iyi huylu karaciğer tümörleri gelişme olasılığı daha yüksektir, ancak bunlar nadiren kanserli hale gelmektedir. Bazı çalışmalar, oral kontraseptifleri en az 5 yıl kullandıktan sonra karaciğer kanseri riskinin daha yüksek olduğunu öne sürmüştür, ancak diğer çalışmalar aynı sonuçları vermemiştir.

Kaynakça:

plannedparenthood.org
ncbi.nlm.nih.gov
migrainetrust.org
cancer.gov

Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu

Yorum Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This div height required for enabling the sticky sidebar
Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views :