Islak beyin, sürekli ve aşırı alkole maruz kalmaktan kaynaklanan bir beyin hasarı şeklidir. Açıkçası “ ıslak beyin ” çok bilimsel bir terim veya ifade değildir. Bununla birlikte, Wernicke-Korsakoff Sendromu (WKS), Wernicke Ensefalopatisi (WE), Korsakoff Psikozu daha bilimsel isimlerdir. Sendrom adını Carl Wernicke ve Sergei Korsakoff’tan (Rus nörolog) almıştır. Birbirinden bağımsız çalışan bu doktorlar, 1800’lerin sonunda bu durumun iki farklı aşamasını teşhis etmiştir. Wernicke-Korsakoff sendromu ya da ıslak beyin, tiamin (B1 vitamini) eksikliğinden kaynaklanmaktadır. Tiamin vücutta doğal olarak oluşmayan önemli bir vitamindir. Uzun bir alkolizm öyküsü olan kişiler, vücuttaki tiamin eksikliğinden (B1 vitamini) kaynaklanan bu kronik beyin sendromuna yatkındır.

Alkol Tiamin Emilimini Engeller

Sağlıklı olabilmesi için bir kişi besinler vasıtasıyla her gün belli miktarda B1 vitamini almalıdır. Kişilerin vücudundaki tiamin (B1 vitamini) miktarı, çoğunlukla düzenli alkol kullanan insanlarda, kötü beslenme nedeniyle azalır, zaten alkol de vücuda alınan tiaminin emilmesini engeller ve karaciğerde depolanan tiamin rezervini azaltır. Alkol ayrıca tiamini aktif hale getiren enzime de müdahale eder.
Vücuttaki tüm dokular için tiamin gerekir. Beyindeki çeşitli enzimlerin gelişmesi ve işlev görmesi için tiamine ihtiyacı vardır ve bu enzimlerin bazıları beyindeki nörotransmitterlerin sentezinde çok önemlidir. Bir kişi sürekli ve fazlaca alkol kullanır ve tiamin eksikliği devam ederse, beyin hasarı başlar. Aslında tiamin eksikliği, alkol bağımlılığı sorunu olan kişiler veya HIV gibi koşullar dışındaki gelişmiş ülkelerde nadir görülen bir durumdur.

Tiamin Hangi Besinlerde Bulunur?

Ciddi bir tiamin eksikliği, kronik alkolizm olmadığında bile ıslak beyne neden olabilir. Örneğin, “sabah bulantısı” veya bulimia nevroza hastalığının kusma dönemleri tiamin eksikliğine neden olabilir. Sadece kabuksuz, cilalanmış beyaz pirinçten oluşan bir diyet bile ıslak beyine neden olabilir. Tiamin kepekli tahıllar, ayçiçeği tohumları, kahverengi pirinç, mercimek, fasulye, kuşkonmaz, lahana, mantar, patlıcan, ıspanak, domates, marul, patates, sığır eti, tavuk, yumurta ve ton balığı gibi gıdalarda bulunur.

Wernicke-Korsakoff Sendromu

Wernicke-Korsakoff sendromu iki ayrı sendromdan oluşur: Wernicke ensefalopatisi ve Korsakoff psikozu. İlk olarak, Wernicke ensefalopatisi kendini zihinsel karışıklık, sendeleme ve göz hareketlerinin felci olarak gösterir. Bunu beyindeki hafıza fonksiyonunun kaybına sebep olan Korsakoff psikozu takip eder.
Wernicke ensefalopatisi, sinir sisteminin biyokimyasal lezyonlarının bir sonucu olarak nörolojik semptomlara neden olan bir durumdur. En sık hafızada rol oynayan talamus ve hipotalamus da dahil olmak üzere beynin belirli bölümlerini etkiler. Korsakoff psikozu, Wernicke ensefalopatisi semptomları ortadan kalktıktan sonra gelişme eğiliminde olan uzun süreli bir durumdur. Korsakoff psikozu, hafızadan sorumlu beynin kısımlarına kalıcı hasar sonucu ortaya çıkar. Wernicke’nin ensefalopatisi görülen hastaların yaklaşık olarak % 85’i Korsakoff sendromuna da sahiptir. Bu sendromun teşhis edilmemesi vakaların yüzde 20’sinde ölüme yol açarken, vakaların yüzde 75’inde beyin hasarı meydana gelir.

Islak Beyin Ani Başlangıçlı Olabilir

Wernicke ensefalopatisi ani, Korsakoff sendromu yavaş bir başlangıca sahiptir. Yetersiz beslenen alkoliklerin vitamin içermeyen çok sayıda tatlı ve yiyecek tüketmeleri tehlikelidir. Yetersiz beslenen alkoliklerin bakımı için bir glikoz serumu uygulayan hekimler de farkında olmadan sendroma neden olabilir.

Islak Beyin Belirtileri Nelerdir?

Islak beyin belirtileri, kişinin Wernicke ensefalopatisi mi yoksa Korsakoff psikozu mu yaşadığına bağlı olarak değişir.
Wernicke ensefalopatisi, aşağıdaki gibi çeşitli semptomlara neden olur:
*Konfüzyon (bilinç bulanıklığı)
*Komaya veya ölüme yol açabilecek zihinsel aktivite kaybı
*Yavaş veya kararsız bir yürüyüşe yol açabilecek kas koordinasyonu (ataksi) kaybı
*Hafıza sorunları
Bazı insanlar görme ve anormal göz hareketleri gibi değişiklikler yaşar. Çift görme veya göz kapaklarında sarkma görülebilir.

Korsakoff Sendromunun Yaygın Islak Beyin Belirtileri Nelerdir?

Uzmanlara göre alkolizmden muzdarip ve Wernicke ensefalopatisi olanların yaklaşık yüzde 80-90’ında Korsakoff psikozunu gelişir. Belirtileri şunlardır:
*Şiddetli hafıza kaybı
*Yeni anılar oluşturmada yetersizlik
*Konfabulasyon (masallama), hiç yaşanmamış olayların anısı
*Karışıklık, uyuşukluk ve göz hareketlerinin felci
*Ataksi, şaşırtıcı veya düzensiz bir yürüyüş
*İşitsel ve görsel halüsinasyonlar

Islak Beyin Ne Kadar Yaygındır?

Alkol kullanım bozukluğu olan kişilerin yüzde 80’inde tiamin eksikliği vardır. Nadir hastalıklar Ulusal Örgütü, ABD nüfusunun yüzde 1-2’sinin ( 200.000’den az kişi) Wernicke-Korsakoff sendromuna sahip olduğunu belirtmektedir. Şu anda, kaç kişide alkolizm sonucu Wernicke-Korsakoff sendromu olduğu kesin olarak bilinmemektedir çünkü bazı insanlar evsizdir ve tıbbi bakım almamaktadır. Hastalık erkeklerde kadınlardan daha yaygındır. Etkilenen yaş aralığı 30 ila 70 yaş arasında olanları içerir.

En Çok Kimler Risk Altındadır?

Alkol maruziyetinden kaynaklanan beyin hasarının miktarını doğrudan bir kişinin ne kadar ve ne sıklıkta içtiği ile ilgilidir. Kişinin ne kadar süre içtiği ile birlikte içmeye başladığı yaş da, cinsiyet de sendromun ortaya çıkmasında bir rol oynamaktadır. Ailesinde alkolizm öyküsü olanlar, anne karnında iken alkole maruz kalanlar, Wernicke-Korsakoff sendromu gelişmesi bakımından daha çok risk altındadır. Bir kişinin genel sağlığı, ıslak beyin gelişip gelişmeyeceğini etkiler.

Islak Beyin Nasıl Teşhis Edilir?

Çoğu zaman, hastalığa sahip olanlar taşikardi olarak bilinen hızlı bir kalp atış hızına sahiptir. Kan basıncı ve vücut ısısı azalır çünkü hastalık bu fonksiyonları kontrol etmekten sorumlu beynin bir bölümünü etkiler. Islak beyin sendromuna sahip olanlarda kas kütlesi ve kas gücü azalma eğilimindedir. Bunun nedeni, tiaminin kas dokusunun gelişimi ile ilgili olmasıdır. Bu durum bir kişinin yürüyüşünü değiştirir, bu nedenle doktor kişinin nasıl yürüdüğünü değerlendirir. Tüm ıslak beyin vakalarında kullanılan belirli bir tanı testleri yoktur. Bu sebeple hekimler genellikle hastanın fiziksel görünümüne, yürüyüşüne ve davranışlarına dayalı olarak bir vitamin eksikliğinden şüphe eder ve genel olarak vitamin eksikliklerini belirlemek için bazı testler yapar. Kan testleriyle, bir kişinin serum albümini kontrol edilebilir ve bu da genel beslenme hakkında fikir verir. Özellikle kişinin tiamin seviyesini test edilir. Tiamin eksikliği olanların, kırmızı kan hücrelerinde özellikle spesifik olarak transketolaz aktivitesinde azaltma vardır.
Bir doktor alkolizm probleminin farkındaysa ve kişi ıslak beyin belirtileri gösteriyorsa başka testler isteyebilir. Bir kişinin karaciğer enzimlerini test etmek, doktorların bir kişinin alkol sorunu olduğunu belirlemesine yardımcı olur.
Durumu teşhis etmek için standart bir test olmadığından, doktor nörolojik sistemin kapsamlı bir incelemesini yapar. Doktor ayrıca anormal göz hareketi ile ilgili sorunları belirlemek için gözleri ve diğer refleksleri muayene eder. Bilgisayarlı tomografi (BT) ve manyetik rezonans görüntüleme (MRG) bazen enfarktüs, beyinde kanama ve tümörler gibi diğer sorunların olasılığını dışlamak için kullanılır. Bu taramalar sadece ıslak beyni teşhis etmek için kullanılmaz, Wernicke-Korsakoff sendromunun bir sonucu olarak ortaya çıkan beyindeki değişikliklerin de keşfedilmesini sağlar.

Islak Beyin Hangi Komplikasyonlara Sebep Olabilir?

Wernicke-Korsakoff sendromu, ölüm veya koma potansiyeline ek olarak, bir kişinin hafızasını ve düşünme becerilerini etkileyen beyinde kalıcı hasara yol açar. Sendromlu bir kişi sosyal etkileşimde zorluk çekebilir. Koordinasyon kaybı ve hastalıkla ilişkili yürüyüş ile ilgili sorunlar yaralanmalara neden olabilir. Duruma sahip olanlarda sinir sistemini etkileyen kalıcı alkol nöropatisi gelişebilir. Wernicke-Korsakoff sendromu olan kişilerde yaşam süresi azalır.

Islak Beyinli Kişilerde Hastalığın Geleceği

İstatistikler, Wernicke ensefalopatisi olan kişilerin ölüm oranının yüzde 10–20 olduğunu göstermektedir. Hayatta kalanlardan yüzde 80’inde Korsakoff psikozunu gelişir. Tedavi olunmazsa durum kötüleşir, komaya veya ölüme neden olabilir. Aslında Wernicke-Korsakoff sendromu tedavi edilemez; ancak tedavi ile ilerleme yavaşlatılabilir veya durdurulabilir. Tedaviler durumun belirli yönlerine yardımcı olabilir, ancak bellek kaybı gibi bazı sorunlar ilerlediğinde her zaman geri dönüşü olmaz. Erken tespit, hasarı azaltma ve bir kısmını geri çevirme potansiyeline sahiptir; bu nedenle, sendroma sahip olabileceğinden şüphelenenler beyin hasarını en aza indirmek için mümkün olan en kısa sürede tedavi olmaya çalışmalıdır.

Islak Beyin Nasıl Tedavi Edilir?

Genel olarak, bir doktor, hızlı göz hareketleri gibi semptomları kontrol etmek için bazı ilaçlar reçete eder. Doktor hastaya tiamin seviyelerini artırma yolları konusunda tavsiyede bulunur ve seviyeleri artırmak için bir vitamin takviyesi önerir. Kişi B1 vitaminini oral yolla, intravenöz yolla veya intramüsküler enjeksiyonlarla alabilir. Erken yakalanırsa, Wernicke ensefalopatisi aşamasında, tiamin enjeksiyonları bazen hasarı tersine çevirebilir ve hastalara tam iyileşme sağlayabilir. Bu durumun ikinci aşamasından sonra yani Korsakoff sendromunda beyindeki yaralanma tersine çevrilemez. Wernicke-Korsakoff sendromu genellikle tiamin takviyesiyle ve alkolden uzak durma ile tedavi edilir. Zamanla bazı gelişmeler olabilir, ancak tam iyileşme çok olası değildir.

Islak Beyin Nasıl Önlenebilir?

Islak beynin önlenmesi, düzenli olarak B1 vitamini alımını içeren bir beslenme diyetini korumak, alkol alımını sınırlamak veya tamamen durdurmaktan ibarettir. Alkol, dünyadaki en eski ve en yaygın suistimal edilen maddedir. Şu anda sadece ABD’de 15 milyon insanın alkol bağımlısı olduğu ve bağımlılıkla mücadele ettiği tahmin edilmektedir. Türkiye’deki alkolik sayısı 4 milyondur, 13 milyon kişi de alkole meyillidir. Doğru tedavi, bağımlılıkla mücadele edenlerin mutlu, sağlıklı ve ayık bir yaşam sürdürmelerine yol yardımcı olabilir. Hiç kimse alkolün uzun süreli kullanımından kaynaklanan ciddi bir beyin hasarının zayıflatıcı etkilerine katlanmak zorunda kalmamalıdır. Tanıdığı birinin Wernicke-Korsakoff sendromu belirtileri yaşıyor olabileceğinden şüphe duyanlar, derhal onların tedavi edilmesini sağlamalıdır.

Kaynakça:

https://americanaddictioncenters.org
http://kaplanlab.com/nht
https://www.healthline.com/health

Yazar: Müşerref Özdaş

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here