Okyanus Gübrelemesi Nedir?

Okyanus gübrelemesi (Ocean fertilization), okyanusa fitoplanktonları beslemek ve sayılarını arttırmak amacıyla demir, fosfor gibi maddelerin atılmasıdır. Yöntemin temel amacı, okyanuslarda yaşayan gözle görülemeyecek kadar küçük olan ve fotosentez ile beslenen fitoplanktonların sayısını arttırmaktır. Sayıları artan fitoplanktonlar daha fazla fotosentez yapacaklar ve böylece atmosferde yer alan karbondioksit miktarı azalacaktır.
Okyanus gübrelemesi fikri küresel ısınmayı ve iklim değişikliğini önlemek adına çalışmalar yapan iklim mühendislerinin ortaya attığı çözümlerden birisidir. Fikir 1988 yılında John Martin tarafından ortaya atılmıştır. Okyanus gübrelemesi fikri ortaya atıldıktan sonra bilgisayar ortamında yapılan modellemeler sonucunda, okyanusa dökülecek her bir ton demir karşılığında, artan fitoplanktonların yapacakları fotosentez sonucunda 30.000 ila 110.000 ton arasında karbondioksiti atmosferden çekeceği hesaplanmıştır. Bu durumda Güney Kutbunu çevreleyen okyanus bölümlerinin tamamına demir mineralleri atılması durumunda, yılda 1-2 milyar ton karbondioksit fitoplanktonların yaptığı fotosentez sebebiyle atmosferden çekilmiş olacaktır. Bu rakam dünyadaki yıllık karbondioksit salınımının %10 ila %25’ine karşılık gelmektedir. Modellemelerde çıkan sonuçların başarılması durumunda, karbon salınımını ciddi oranda azaltmak ve küresel ısınmayı yavaşlatmak belki de durdurmak söz konusu olabilecektir.

Konuya ilişkin ilk deneme 1993 yılında gerçekleştirilmiştir. Bu denemede, Galapagos Adalarının çevresine, yaklaşık 450 kg kadar demir minerali atılmıştır. Deneyin sonrasında okyanusta yapılan incelemelerde, demir minerali atılan bölgedeki fitoplankton sayısının üç kat kadar arttığı görülmüştür. Bu denemenin sonucunda, demir minerali ile fitoplankton sayısının artması arasında pozitif bir ilişki olduğu ortaya konulmuştur. 1970’lerden günümüze kadar okyanuslarda yaşayan fitoplankton sayısı %10 oranında azalmıştır. Dolayısıyla okyanus gübrelemesi yöntemiyle fitoplankton sayısını eski haline ulaştırmanın bile küresel karbon salınımını ciddi oranda azaltacağı düşünülmektedir.
İklim mühendisleri, okyanus gübrelemesi konusunda deneylerini sürdürmektedirler. Yöntemin artıları olarak diğer karbon salınımı azaltma yöntemlerine göre daha ucuz olması, fitoplankton sayısının artması sonucunda bunlarla beslenen balıkların da sayısının artacak olması ve bunun sonucunda daha fazla balık avlanabilecek olması gösterilmektedir. Ancak yöntemin bazı eksi yönleri de bulunabileceği bilim adamları tarafından düşünülmektedir. Bunlardan ilk akla gelenlerden birisi, bazı fitoplankton türlerinin asit salgılıyor olmasıdır. Bu türlere ait olan fitoplankton sayılarının da artması durumunda, okyanusların asit dengesi bozulabilecek, bu da mercan ve kabuklu deniz canlılarının ölmesine ve okyanus ekosisteminin bozulmasına yol açabilecektir. Böyle bir durumda, okyanus gübrelemesi yöntemi, faydadan çok zarara yol açmış olacaktır.

 

Karbon salınımı konusunda, dünya genelinde ülkeler çeşitli çıkar çatışmaları sebebiyle gerekli önlemleri bir türlü alamamaktadır. Bu sebeple, her geçen yıl, karbon salınımı artmakta bu da dünya genelinde küresel ısınma ve iklim değişikliği olaylarına sebebiyet vermektedir. Her ne kadar iklim mühendisleri tarafından yapılan okyanus gübrelemesi gibi çalışmalar konuya ilişkin geçici bir çözüm getirebilecek olsa da, problemin temel kaynağının karbon salınımı olduğunun hiçbir zaman unutulmaması gerekmektedir. Ayrıca, okyanus gübrelemesi gibi yöntemlerin doğaya ciddi bir müdahale olduğu ve öngörülemeyen istenmeyen sonuçlar doğurabileceği de unutulmamalıdır.

Kaynakça:

The good, the bad and the ugly about ocean iron fertilization

Fertilizing the Ocean with Iron

Compare the Pros and Cons on Iron Fertilization of the Oceans

Yazar: Mehmet Umut Pişken

Yorum Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This div height required for enabling the sticky sidebar
Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views :