Tarihin Sokaklarında Donduğu Kasaba; Tirilye

Bursa’nın Mudanya ilçesine bağlı Zeytinbağı Beldesi; Bursa merkeze 40, Mudanya’ya ise 11 km uzaklıkta, Marmara Denizi’nin kıyısında tarihi bir mahalledir. Temel geçim kaynaklarından olan zeytincilik nedeniyle, 1963 yılında ismi Zeytinbağı olarak değiştirilen belde, 25 Ocak 2012’de Resmi Gazete’de yayınlanan kararla ismi Tirilye olarak tekrar değiştirildi. İlerleyen tarihlerde yayınlanan başka bir kanunla ise belde statüsü kaldırılmış ve Mudanya’nın mahallesi olarak ilan edilmiştir.

Tirilye’nin Kısa Tarihi

Misya, Trak, Antik Roma ve Bizans medeniyetleri tarafından yönetildiği belirtilen ve eskiden bir Rum kasabası olan Tirilye’nin, 1321-1330 tarihleri arasında Osmanlı Devleti tarafından ele geçirildiği belirtiliyor. II. Beyazıt zamanında İstanbul’dan 30 hane Türk’ün getirilerek yerleştirildiği Tirilye’de 1920 yılında Müslüman sayısı azalmış ve ortalama 20 hane Türk kalmıştır. Kurtuluş Savaşı’ndan sonra Rumlar’ın bölgeden ayrılmalarının ardından, onların yerine Girit’ten mübadele ile gelen Türkler yerleştirilmiştir.

Temel geçim kaynağı zeytincilik, ipek böcekçiliği ve balıkçılık olan Tirilye’de, yetiştirilen zeytinlerin ilaçlanması nedeniyle zamanla ipek böcekçiliğinin yapılamadığı belirtiliyor.
Farklı medeniyetlere ev sahipliği yapan derin tarihi, Rum ve Osmanlı dokusu taşıyan mimarisi nedeniyle 1980’lerde sit alanı ilan edilen Tirilye; mavi-beyaz evleri, tarihi binaları ile sokaklarında dolaşanlar için tarihi yaşatmaya devam ediyor.

Gidilecek Yerler

Küçük ve tarihi bir sahil kasabası olan Tirilye’de her yer yürüme mesafesinde. Bölge halkının temel geçim kaynağı zeytincilik olduğu için, hemen hemen her sokağında zeytin ve zeytinle ilgili ürünlerin satıldığı dükkanlara rastlamak mümkün. Tirilye’ye günübirlik gidip, denize girilebileceği gibi, bölgedeki pansiyonlar kalmak isteyenler için konaklama imkanı sunuyor. Tirilye’de genel olarak gezilebilecek tarihi mimari yapıların yanında doğal güzellikleri de bulunuyor.

Taş Mektep

Taş Mektep adı verilen binayı; Tirilye’de doğan ve Yunanistan’da eğitim görüp Tirilye’ye dönen Chrisostomos’un, 1904-1909 yılları arasında yaptırdığı söyleniyor. Rumlar, Tirilye’yi terk ettikten sonra Kazım Karabekir tarafından 1924 yılında, öksüz ve yetim çocukların okuduğu “Darü’l Eytam” okulu olarak kullanıldığı ve kültür derslerinin yanı sıra mesleki derslerin de öğretildiği; 1986 yılında okul koruma derneğinin başvurusu üzerine Taş Mektep’in eskiyen yapısının yıkılmasından endişe edilerek 1989 yılında boşaltıldığı ifade ediliyor. Bu gün ise 10 Haziran 2017’de bir tören düzenlenerek restorasyon çalışmalarına başlanmıştır.

Fatih Camii

Bir Bizans mimarisi olan, eski ismiyle St. Stephanos Kilisesi’nin, daha sonra binanın genel yapısının korunması suretiyle minare ve mihrap eklenerek camiye dönüştürüldüğü belirtiliyor. Yapının giriş kısmında Bizans sütun başlıklarının ve kubbesinin ise 19 metre olduğu ifade ediliyor. Yapı halen cami olarak kullanılıyor.

Kemerli Kilise

Bölgede genel olarak kiliselerin varlığı dikkat çekiyor. Kemerli Kilise’de, Tirilye’deki kiliselerden biridir.13. yüzyılın sonunda yapılan kilisenin sütunlarının, Mısır’ın İskenderiye kentinden getirildiği rivayet ediliyor. Kilisenin bir başka özelliğinin ise, dünyada duvarlarına resim yapılan ilk kilise olduğu belirtiliyor.

Fotoğraflar: Mehtap KAYA

Kaynakça:
mudanya.bel.tr

Yazar: Mehtap Özdemir