McDonnell Dougles Nedir?

McDonnell Dougles Amerika Birleşik Devletleri’nin en büyük havacılık ve uzay üreticilerinin başında gelen bir firmaydı. Şirket hem ticari uçak alanında hem de savunma sanayisinde çeşitli üretim kademelerinde yer alan oldukça büyük bir kuruluştu. Şirket 1967 yılında Dougles Aircraft olarak kurulmuş ve çok kısa bir sürede üretime geçerek en büyük ve piyasanın hakim durumda olan şirketi Boeing ile rekabet edebilir bir pozisyona kavuşmuştur. 1967 yılında savaş uçağı üreten McDonnell Dougles şirketi bu alanda ciddi bir ilerleme kaydetmiştir. Birleşik Krallığa birçok siparişi başarı ile teslim eden şirket, çok geçmeden ticari yolcu uçağı da üreterek Boeing’in piyasadaki hakim durumunu kısmen de olsa sekteye uğratmayı başarmıştır. Bu şirket adına oldukça hızlı sayılabilecek bir sıçrama olarak kabul görmüştür.

060905-F-1234S-024

Ancak bu hızlı ilerleme beraberinde ciddi sorunları da getirmiştir. Öyle ki Boeing 70’li yıllarda Boeing 747’yi tasarlayıp piyasaya sürünce ve uçağın uzun menzilli bir jumbo jet olması sebebiyle birçok ülkeden sipariş alması kaçınılmaz olmuştur. Bunun üzerine McDonnell Dougles şirketi Boeing’in 747’si ile baş edebilecek bir uçak tasarlamış ve henüz gerekli testler yapılmaksızın bu tasarım üzerinde siparişleri kabul ederek belli bir ön ödeme almıştır. McDonnell Dougles, DC10’u tasarlamış ve bu tasarım başta Türk Hava Yolları olmak üzere dünyada birçok havayolu şirketi tarafından gözde haline getirilmiştir. McDonnell Dougles şirketi DC10’nun uzun menzilli olması ve daha düşük yakıt tüketmesini ayrıca bunun yanında daha geniş bir kargo bölümüne sahip olmasına dünya pazarına öyle bir tanıtmıştır ki, kısa sürede yüzlerce sipariş almayı başarmıştır.

indir

Ancak şirket gerekli sürede bu siparişleri teslim edememe ile karşı karşıya kalınca uçakla alakalı bazı ciddi kararlar alınması yoluna gitti ve bu da şirketi milyarlarca dolar zarara uğrattı. Bunun yanında uçağın tasarımında ciddi sorunlar vardı ancak bunu şirket mühendisleri henüz fark edememişti. Teknik kusurlar birçok uçuşta kendini belli edip ölümlü kazalara sebep olunca, Amerika Federal Mahkemesi, Mc Donnell Dougles şirketini kusurlu bularak milyonlarca dolar tazminata mahkum etmiştir. Ancak 70’lerin hemen başında bu sorunlarla karşılaşan McDonnell Dougles şirketi önlem almada yetersiz kalınca benzer teknik hatalar sebebiyle birkaç uçak daha düştü. Bu uçaklar arasında Türk Hava Yolları’na ait bir DC10’da bulunmaktadır. Tarihin en ölümcül 3. kazası olarak kayıtlara geçen bu kaza, McDonnell Dougles şirketinin de sonunu getiren en önemli olayların başında gösterilmektedir. Şirket iflas ettiğini açıklayacakken ve daha sonra Boeing tarafından bünyesine katılarak tüzel varlığına son verilmiştir.

Yazar: Emir Karasu