Teknoloji akıl almaz bir hızla ilerlerken sosyal/siyasi kontrol mekanizmaları ve ekonomik satış teknikleri için de artık sadece kişisel tahmin, tecrübeye dayalı değerlendirmeler değil doğrudan profesyonel bilimsel teknolojiler devreye girmiştir. Göz izleme teknolojisi, kişilerin asıl olarak ne istediği ve neye ihtiyaç duyduğunu zihninin içerisinden alıp çıkaran mucizevi bir biyometrik teknolojidir. Göz izleme teknolojisi de 21. asrın başlıca ileri teknolojilerinden biridir. Eye Tracking olarak bilinen bu teknoloji kısaca, birtakım cihazlar vasıtasıyla göz bebeği hareketlerinin incelenip nereye, ne kadar sürede ve sıklıkla baktığımızı ölçen teknolojilerin genel ismidir.
Bu teknolojiyle markette veya herhangi bir ekran başındaki bireyin nesnelere bakarken özel olarak hangi noktalara odaklandığı ve dikkatini çeken durumlara verdiği tepkilerin hangi parametrelere göre değiştiği tespit edilmektedir. Elde edilen bu verilerle kişilerin anlık veya belli bir süre zarfında neye, niçin, nasıl baktığı ortaya konularak tüketici veya bireylerin alışkanlıkları çözümlenir. Göz izleme teknolojisiyle elde edilen veriler ortaya o kadar değerli veriler sunar ki günümüz reklam ve halkla ilişkiler sektöründeki başarı büyük oranda bu teknolojiye borçludur. Nitekim birçok ürünün tanıtımında kullanılan görseller bu teknolojinin sunduğu veriler sayesinde söz konusu üründen daha akılda kalıcı hale gelmiştir.

Göz İzleme Teknolojisi Hangi Alanlarda Kullanılır?

Her ne kadar reklam endüstrisiyle özdeşleşse de bu teknoloji günümüzde pazarlama, sürücü ve pilot eğitimlerinde, web sayfası analizlerinde, oyun teknolojilerinde, siyasi kampanya çalışmalarında, moda endüstrisinde aktif bir şekilde kullanılmaktadır. Bizlere oldukça etili gelen afiş ve tasarımların arkasında bu teknolojinin başarılı çalışmaları vardır. Doğrudan tüketim endüstrisinin dışında medikal alanda da bu teknolojiden istifade edilmektedir. Bu alanların başında görme engelliler için yapılan ürün tasarımları gelmektedir. Henüz test ve dizayn aşamasında olsa da gelecek açısından ümit vaat ettiği aşikardır. Göz izleme teknolojilerinin hızlı gelişim gösterdiği 1940’lı ve 50’li senelerde havacılık alanındaki birçok teknolojide göz izleme verilerini görmekteyiz. Göz izleme teknolojileri sayesinde pilotların kokpit içerisinde en çok nereye odaklandıkları ölçülerek uçuş kontrol ekipmanlarının dizayn ve kokpit yerleştirilmesi yapılmıştır.
Hemen hemen bütün bu alanlarda uzmanlar üzerinde çalıştıkları şeye dair, kullanıcıların neye dikkat ettiği, neyden gözlerini kaçırdığı, neye ilgi duydukları oldukça zengin bilgiler sunmaktadır.

Göz İzleme Teknolojilerinin Tarihi

Göz izleme teknolojisi, zihnin içinden geçenleri okuma arayışının bir parçasıdır. Bu teknolojinin köklerini bu bakımdan milattan önceki zamanlara götürmek yanlış olmayacaktır. Yunanlı bilim insanı ve cerrah Alcmaeon M.Ö. 500’lü senelerde insan his ve fikirlerinin kaynağını kalp değil de beyin olarak ifade eden ilk kişidir. Alcmaeon, beyni tüm duyuların kaynağı olarak görerek bir anlamda beyin görüntüleme teknolojilerinin de ilk adımını atmıştır. O günden bugüne sadece ABD’de 2014 senesi itibariyle nöroteknoloji alnında alınan patent sayısı 1400’tür. Geçmişten günümüze gözün kalbin ve kişiliğin aynası olduğu ifade edilmiştir. Bu da özellikle göz izleme teknolojilerinin zihinsel süreçlerin bilinmesi ve etkin şekilde yönlendirilebilmesi arayışlarını bu alana yoğunlaştırmıştır.
Göz izleyerek kişilerin ruhsal ve dikkat durumlarının değerlendirilmesi yaklaşık 100 senedir psikoloji alanında kullanılagelen bir metottur. Bu teknoloji alanındaki ilk çalışmalar ilkel sayılabilecek bir metotla doğrudan gözlemleyerek yapılan analizlerden oluşmaktaydı. Bunun için kullanıcı/katılımcıları rahatsız etmemek/maniple etmemek için bir ayna kullanılmaktaydı. Bu teknik kişilerin okuma faaliyetlerinde kullanılırmıştır. Daha sonraki teknik ise göz merceğinin büyütülerek ayrıntılı olarak incelenmesine dayanmaktaydı.1898’e kadar kullanan teknolojiler bu temeldeydi. 1899 senesinde Rus araştırmacı Orschansky, ışık demetlerinin yansımasını kullanarak göz hareketlerini bir ekrana aktarmıştır. 1901 senesinde Dodge ve Cline korneya yansıyan ışığı kullanarak ilk göz izleme sistemini geliştirdiler. Ancak bu metodun bir kusuru vardı. Sistem sadece yatay göz hareketlerini kaydedebildiği için kafanın sabit bir şekilde durması gerekiyordu. İlk işlevsel göz izleme sistemini, George Buswell geliştirmiştir. Buswell’in geliştirdiği sistem 1922 ve 1987 senelerinde daha da geliştirilerek başarılı veri elde etmede kullanılmıştır. Bu teknolojide asıl etkileyici çalışmalar 1970’li senelerde tıp alanındaki gelişmelerle desteklenmesiyle olmuştur. Bu çalışmalar sayesinde elde edilen fizyolojik ve algısal dikkat süreci verileri bu teknolojiyi çok daha objektif ve etkili hale getirmiştir. 1980’li senelerde göz izleme teknolojisi bilgisayar desteğiyle yapılmaya başlanmış nitekim kaydedilen başarılar 90’lı senelerde internet çığrının açılmasıyla hayatın tüm alanlarına yansımıştır. Göz izleme teknolojinsin en genç olduğu alan ise iletişim ve buna bağlı diğer akademik alanlardır.
Günümüzde ise göz izleme sistemleri oldukça ileri bir seviyeye taşınmış olup mühendisler mevcut cihazları kullanarak kişilerin göz hareketlerini inceleyerek: Odaklanma süresini, sayısını, ilk odaklanma zamanı gibi verileri saniyeler içinde elde edebilmektedir. Halihazırda kullanılan teknolojiler en gelişmiş biyometrik ölçüm kabiliyetine sahip olduğu için bireylerin göz hareketlerine bağlı dikkatlerinin altında yatan bilişsel ve davranışsal faktörler de ortaya çıkarılabilmektedir.

Göz İzleme Teknolojisi Nasıl Kullanılır?

Göz izleme cihazı sayesinde ilk olarak bireyin ekranda veya üründe nereye ne kadar süreyle baktığı, neye tıkladığı belirlenir. Sistem göz bebeği hareketlerini kızılötesi ışınlar sayesinde izleyerek niteliksel ve niceliksel olarak yukarıdaki sorulara daha anlamlı cevaplar verir. Bilindiği üzere göz bebeklerimiz dış dünyayı bizler için fark edilebilir kılan en önemli organdır. Gözümüz tam bir etkinlik sağlamak için sürekli hareket halindedir. Şayet planlı olarak belli bir noktaya/nesneye bakıyor değilsek gözümüz en fazla 250-300 milisaniye kadar odaklanır. Bunun dışında hareketliliğini sürekli olarak devam ettirir. Bu hareketliliğinin önemli bir kısmı birey tarafından bilinçli olarak gerçekleştirilse bile büyük çoğunluğu tamamen dürtüsel olarak bilinçaltımız tarafından yönlendirilir. Uzmanlar göz hareketlerimizin sıklığıyla muhakeme ihtiyacımız arasında bir pozitif korelasyon olduğunu belirtirler. Burada da devreye ihtiyaç ve korkularımız girer ki göz izleme teknolojisiyle de elde edilmek istenen budur.
Günümüzde internet sektörünün devlerinden olan Google, kullanıcıların göz hareketlerini ölçmek için özel birtakım testler uygular. Google göz izleme teknolojisini daha etkili kullanmak için ilave olarak mause izleme teknikleri de kullanır.
Göz izleme cihazlarıyla elde edilen verileri anlamlı kılan faktörlerin başında bunların nasıl sunulacağı gelmektedir. Çünkü tıpkı tomografi cihazında olduğu gibi bu teknolojide de raporlaştırma ve istatistiki olarak görselleştirme hayli önemlidir. Bu raporlara dayanılarak yapılan çıkarımlar ürüne ve muhtemel tasarımlara dönüştürülür.
Göz izleme teknolojisi verileri reklam, web dizaynı, sinema, oyun dizaynı gibi alanlarda ürün tasarımında kullanılırken halkla ilişkiler ve propaganda gibi alanlarda ise insanları etkilemek, pilot ve sürücü 3D simülasyon uygulamalarında da eğitim amaçlı olarak kullanılır. Özetle bu teknoloji, ürün dizaynı, tanıtım ve sunumu gibi her safhada geniş ve etkili olarak kullanılır.
Göz izleme teknolojisi sunduğu onca etkileyici faydaya karşılık birçok dezavantaja da sahiptir. Bunların başında sistemin kulanım maliyetinin oldukça yüksek olmasıdır. Yanı sıra testlere katılan katılımcılar gözlendiklerini bildikleri için bazen doğal davranmayabilmektedir. Kullanıcı sayısının da yeterli olmaması sunulan verilerin kapsamlı bir kullanılabilirliğe ulaşmasını zayıflatan diğer faktördür.

• Herhangi bir ürün reklamı yapılırken, üründe kullanılan model, ürüne bakıyorsa bu ürüne bakmamasına göre büyük bir etki farkı yaratmaktadır. Bu yüzden kozmetik ve içecek reklamlarında genellikle modeller ürüne bakacak şekilde konumlandırılır.

Kaynakça:

https://pazarlamasyon.com/nereye-baktigini-cok-iyi-biliyoruz-eye-tracking/

Yazar: Erdal Uğur

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here