Rus Yaban Mersini Meyvesinde Bulunan Antioksidan Potansiyeli

Rus yaban mersininde bulunan flavonoid ve fenolik bileşenlerin araştırılması ile ilgili pek çok çalışma yapılmıştır. Ancak antosiyanin içeriği ve antioksidan kapasitesiyle ilgili yeterli çalışma mevcut değildir. Rus yaban mersini meyvesi işlenmiş şekilde, özellikle Avrupa ülkelerinde sıklıkla tüketilen bir meyvedir. Bu amaçla 14 çeşit yaban mersini meyvesinde bulunan toplam fenol, toplam flavonoid, antosiyanin ve antioksidan aktiviteleri analiz edilmiştir. Toplam antioksidan aktivitesi ABTS ve DPPH antioksidan tayin metodlarıyla gerçekleştirilmiştir. Bu metodlar kısaca, oksidan özellikteki DPPH ve ABTS radikallerinin belirli miktarda antioksidan bileşen içeren yaban mersini ekstraktlarıyla reaksiyonu sonucu meydana gelen inhibisyon oranının ölçülerek, meyvede bulunan antioksidan bileşenin miktarının tayini yöntemine dayanmaktadır. Antosiyanin profili, HPLC (Yüksek Basınçlı Sıvı Kromatografisi) cihazı ile tayin edilmiş ve Rus yaban mersininde hakim antosiyaninin ciyanidin-3-galaktozidoz olduğu tespit edilmiştir.

6297_images

Bu meyveler sağlıklı bir beslenme için diyetimizde bulunması gereken besinler arasındadır. Antioksidan etkileri sayesinde, pek çok hastalıkta tedavi edici olduğu, hastalıkları gerçekleşmeden önlediği ve en önemlilerinden birisi kanser hastalığında tedavi edici özelliği olduğu ve hastalığı önleyici etkilerinin bulunduğu belirlenmiştir. Bu koruyucu ve tedavi edici rolünün arkasında fenolik asitler ve flavonoidler gibi biyoaktif bileşenlerin rolü vardır. Bu etkileri sayesinde tüketimlerine bağlı olarak, etiketlerinde sağlık beyanı yapılması gerektiği konusu gündeme gelmiştir. Siyah yaban mersini (Aronia melocarpa) Kuzey Amerika’da yetişmektedir. Günümüzde, Doğu Avrupa ve Almanya’’da da yetiştirilmektedir. Kırmızı yaban mersini (A.arbutifolia) ve mor yaban mersini (A.prunifolia) olmak üzere çok bilinen iki tür yaban mersini meyvesi bulunmaktadır.

Yaban mersini meyvesi düşük sıcaklıklara çok dayanıklıdır ve bu sebeplerle popülaritesi daha çok artmıştır. Buruk bir tadı olduğu için işlenmeden, sofralık olarak pek fazla tüketilmez. Reçel, meyve suyu, konsantreler, çay ve şarap gibi işlenmiş gıdalarda bulunurlar. Yoğun mor renklerinden dolayı gıda boyası olarak da kullanılırlar. Yaban mersini meyvesinin, antikanser, antioksidan kapasitesi sayesinde kullanımı günden güne artmaktadır.

Diğer yaban mersini meyve türleriyle karşılaştırıldığında, Rus yaban mersininde yüksek miktarlarda antosiyanin bileşeni olduğu gözlenmiştir.

6297_chokeberry

Araştırma sonuçlarına göre chokeberry adı verilen siyah yaban mersini meyvesinde yüksek oranlarda antosiyanin, fenolik bileşen, flavonoid ve antioksidan aktivite gösteren bileşen tespit edilmiştir. Meyvede 4 farklı antosiyanin bileşeni hakim antosiyanin olarak belirlenmiştir. Hakim antosiyanin; meyvede bulunan antosiyanin profilinde en yüksek oranda bulunan antosyanin bileşenidir. Hakim antosiyaninler; siyanidin-3-galaktozid, siyanidin-3-arabinozid, siyanidin-3-glukozid ve siyanidin-3-ksilozid bileşenleridir. Farklı meyve çeşitlerinde farklı oranlarda antioksidan değerlerine rastlanmıştır. Bu farklılıkların sebepleri; türlerdeki farklılıklar, üretim biçimi, işleme yöntemleri ve parametreleri arasındaki farklar ve analiz yöntemlerinin farklı olması şeklinde açıklanabilmektedir.

Tüm parametrelerin antioksidan aktiviteye olan etkisini net olarak belirlemek için, hammadden son işleme kadar tüm koşullar ayrıntılı incelenerek antioksidan analizleri gerçekleştirilmelidir. Bu konularda yapılan çalışmalar gelecek vaad etmektedir. Ayrıca in-vivo ve in-vitro biyoyararlılık çalışmaları ile, bu meyvede bulunan biyoaktif bileşenlerin biyoyararlılığı hakkında bilgi sahibi olarak, sağlık ve beslenme konusunda literatüre yeni bir bilgi daha ekleme şansımız olacaktır.

Kaynakça:
www.sciencedirect.com

Yazar: Buket Sağbasan