Karaciğer, alanin aminotransferaz veya ALT dâhil olmak üzere çeşitli enzimler üretir. Bu enzimler; proteinlerin parçalanmasına yardımcı olur, böylece vücut onları sindirebilir. Ayrıca karaciğerin proteinleri parçalamasına yardım etmenin yanı sıra ALT, karaciğerin temel fonksiyonlarını yerine getirmesine yardımcı olur. Bunlardan bazıları:
•Toksinlerin kandan süzülmesi
•Besin ve demir depolamak
•Sindirime yardımcı olan safra üretmek
Karaciğerin ürettiği ALT’nin çoğu organ içinde kalır. Bununla birlikte, karaciğer hasar gördüğünde veya iltihaplandığı zaman, ALT’yi kan dolaşımına salabilir. Bu olduğunda, kandaki ALT seviyesi artar ve bu nedenle, doktorlar karaciğer hastalığını veya hasarını taramak için bir ALT kan testini kullanır.

Kullanımları

Doktor, karaciğer fonksiyonuyla ilgili sorunları araştırmak için bir ALT testi ister. Birçok birey bu testi kapsamlı bir metabolik panelin parçası olarak alır. Kapsamlı metabolik panel, bir bireyin glikoz seviyesini, böbrek fonksiyonunu ve karaciğer fonksiyonunu kontrol eden rutin bir kan testidir. Genellikle doktora bireyin genel sağlık durumu hakkında fikir veren rutin kontrolün bir parçasıdır.
Diğer zamanlarda, doktor, bireyin karaciğerinin zarar gördüğünden veya hastalıklı olduğundan şüphelenirse, karaciğer panelleri adı verilen bir dizi kan testinin parçası olarak ALT kan testini ister. Bir kişinin karaciğer hastalığı veya hasarı belirtileri varsa doktorlar karaciğer panelleri isteyebilir. Karaciğer sorunlarının belirtileri:
•Gözlerin ve cildin sararması (sarılık)
•Karın üst sağ kadranda ağrı
•Sağ omuzda ağrı
•Kolay kanama veya morarma
•Yoğun kaşıntı
•Soluk dışkı
•Bacaklarda veya karında şişlik
Bu semptomlar karaciğer hastalığını, yaralanmayı veya karaciğeri etkileyebilecek başka bir sorunu gösterebilir. ALT seviyelerinin yükselmesine neden olabilecek tıbbi problemler:
•Hepatit
•Alkolden bağımsız karaciğer yağlanması
•Siroz
•Çöl yak hastalığı
•Tiroit hastalıkları
•Hamile veya doğum sonrası kadınlarda preeklampsi
•Mononükleoz ve sepsis dâhil olmak üzere bazı enfeksiyonlar
•Wilson hastalığı
•Polimiyozit
•Karaciğer kanseri
Bazı ilaçlar kandaki ALT seviyelerinin yüksek olmasına da neden olabilir. Genellikle bu seviyeler; karaciğer hasarı belirtileri ortaya çıkmadan önce yükselir, bu da testi karaciğer hasarı riski altındaki bireyler için faydalı kılar. Doktor karaciğer hasarını erken tespit ettiğinde, daha iyi tedavi edebilir ve daha fazla yaralanmayı önleyebilir. Karaciğer hasarı veya hastalık riski taşıyan bireyleri şu şekilde sıralayabiliriz:
•Ailesinde karaciğer hastalığı öyküsü olanlar
•Diyabetl rahatsızlığı olanlar
•Fazla kilolu olanlar
•Çok miktarda alkollü içecek tüketenler
•Bazı ilaçlar alanlar
Doktorlar rutin olarak karaciğer panellerini teşhis edilmiş karaciğer hastalığını veya yaralanmasını izlemek için ALT testini isteyebilir. Bu testlerin sonuçları, tedavi planının ne kadar iyi çalıştığını gösterebilir.

Sonuçları Anlama

Sağlıklı bir karaciğere sahip bir kişi normal aralıkta ALT seviyesine sahip olacaktır. Normal aralık laboratuvardan laboratuvara değişebilir. Mayo Clinic’e göre ALT değerleri, yetişkin erkeklerin normal aralık litre başına 7-55 birimdir. Kadınlar, normal erkeklerden daha düşük bir üst sınıra sahip olabilir. Ayrıca yaş da sonuçları etkileyebilir ve kişi sonuçlarının ne anlama geldiği hakkında doktoruyla konuşmalıdır. ALT testi olan kişinin normal aralığın üstünde sonuçları varsa, bu karaciğer hasarına işaret edebilir. ALT seviyelerinin yükselmesinin nedenleri:
•Karaciğer hücrelerinin yıkımı
•Karaciğere kan akışı eksikliği
•Hepatit
•Siroz veya karaciğerde ciddi yara izi
•Şeker hastalığı
•Hemokromatoz veya demir birikmesi
•Mononükleoz, genellikle Epstein-Barr virüsünün neden olduğu bir enfeksiyon
•Karaciğerde bir tümör
•Pankreatit

Sonraki Adımlar

Kişi, sonuçlarının doktoru ile görüşmesi gerekir; bu, geri dönen sayıların normal aralıkta olup olmadığını söyleyebilir. Sonuçları çok düşük veya yüksekse, doktor uygun tedavi sürecini belirlemeye yardımcı olacaktır. ALT seviyesinin yüksek olduğu kişilerde karaciğer hasarının altında yatan nedenini bulmak ve tedavi etmek için sıklıkla ek testler gerekir.
ALT kan testi, kişinin karaciğer hasarı olup olmadığını belirlemeye yardımcı olur. Sorunun nedenini ortaya çıkarmak genellikle daha fazla test gerektirir. Sonuçlar için normal aralık tesisler arasında farklılık gösterme eğilimindedir ve doktor sonuçların bireysel bazda ne anlama geldiğini konuşabilir. Belirtilere ve test sonuçlarına dayanarak karaciğer hasarının altında yatan nedenini öğrendikten sonra doktor uygun tedavi seçeneklerini konuşacaktır.

Kaynakça:

liverfoundation.org
www.mayoclinic.org
ncbi.nlm.nih.gov

Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here