Sitrik Asit Nedir? Sağlığınız İçin Zararlı mıdır?

Sitrik asit, doğal olarak turunçgillerde, özellikle limon ve türlerinde bulunur. Onlara ekşi tatlarını veren bu maddedir. Üretilmiş bir sitrik asit formu; yaygın olarak gıda, temizlik maddeleri ve besin takviyelerinde katkı maddesi olarak kullanılır. Bununla birlikte bu üretilen form, turunçgillerde doğal olarak bulunanlardan farklıdır. Bu nedenle, sitrik asidin insan sağlığı için zararlı olup olmadığını merak edebilirsiniz. Aşağıda doğal sitrik asit ile üretilen sitrik asit arasındaki farklılıkları açıklayarak, bu asidin faydaları, kullanım yerleri ve güvenliği hakkında bilgiler vermeye çalışacağız.

Sitrik Asit Nedir?

Sitrik asit ilk olarak 1784 yılında İsveçli bir bilim adamı tarafından limon suyundan elde edilmiştir. Kokusuz ve renksiz olan bu bileşik, 1900’lerin başlarında araştırmacıların limon suyu ile yaptıkları çalışmalarda, limon suyu şekerden beslendiğinde sitrik asidin siyah küf üretebileceği keşfedilmiştir. Asitli, ekşi tadından dolayı sitrik asit, özellikle alkolsüz içecekler, şekerlerde, tat verici ve koruyucu bir madde olarak kullanılır. Ayrıca ilaçları stabilize etmek veya korumak için virüslere ve bakterilere karşı bir dezenfektan olarak kullanılır. Sonuç olarak sitrik asit, başlangıçta limon suyundan elde edilen bir bileşiktir. Bugün belirli bir kalıptan üretilir ve çeşitli uygulamalarda kullanılır.

Doğal Gıda Kaynakları

Narenciye ve meyve suyu en iyi doğal sitrik asit kaynaklarıdır. Aslında sitrik kelimesi Latince sitrus kelimesinden gelmektedir. Turunçgiller meyvelerinin örnekleri şunlardır:
• Limonlar
• Misket limonu
• Portakal
• Greyfurt
• Mandalina
• Pomelos
Ayrıca diğer meyvelerde de daha az miktarda sitrik asit bulunur. Sitrik asit içeren diğer meyvelerden bazıları şunlardır:
• Ananas
• Çilekler
• Ahududu
• Kızılcık
• Kirazlar
• Domates
Domates ve ketçap durumunda olduğu gibi sitrik asidin bulunduğu meyveyi içeren içecek veya yiyecek ürünlerin de doğal olarak sitrik asit bulunur. Doğal olarak oluşmamasına rağmen sitrik asit ayrıca peynir, şarap ve ekşi hamur ekmeğinin bir yan ürünüdür. Besinlerin ve takviyelerin bileşenlerinde listelenen sitrik asit, turunçgillerde doğal olarak bulunmayanları üretmektedir. Bunun nedeni, bu katkı maddesinin narenciye meyvelerinden üretilmesi çok pahalı ve talebin arzın çok aşağısında olmasıdır. Sonuç olarak limonlar ve diğer turunçgiller, baskın doğal sitrik asit kaynaklarıdır. Çok az içeren diğer meyveler arasında başlıca kirazlar ve domatesler bulunur.

Yapay Kaynakları ve Kullanımları

Sitrik asitin özellikleri onu çeşitli endüstriler için önemli bir katkı maddesi yapar. Yiyecek ve içecekler, üretilen sitrik asitin yaklaşık % 70’ini, farmasötik ve diyet takviyelerinin % 20’sini kullanır ve geri kalan % 10’u temizlik maddelerini içerir.

Gıda Endüstrisi

Üretilen sitrik asit, dünyadaki en yaygın gıda katkı maddelerinden biridir. Asitli oluşu tadı arttırmak ve içerikleri korumak için kullanılır. Gazlı içecekler, meyve suları, toz içecekler, şekerler, dondurulmuş gıdalar ve bazı süt ürünleri genellikle üretilen sitrik asit içerir. Toksin üreten clostridium botulinum bakterilerinin neden olduğu nadir, fakat ciddi bir hastalık olan botulizme karşı korunmak için konserve meyve ve sebzelere de eklenir.

İlaçlar ve Diyet Takviyeleri

Sitrik asit, ilaçlarda ve besin takviyelerinde kullanılan endüstriyel bir araçtır. Aktif bileşenlerin dengelenmesine ve korunmasına yardımcı olmak için ilaçlara eklenir ve çiğnenebilir. Ve ayrıca şurup bazlı ilaçların tadını geliştirmek veya maskelemek için kullanılır. Magnezyum ve kalsiyum vb. mineral takviyeleri, emilimini çoğaltmak için sitrat formunda sitrik asit içerebilir.

Dezenfeksiyon ve Temizleme

Sitrik asit, çeşitli bakteri ve virüslere karşı yararlı bir dezenfektandır. Bir test tüpü çalışması, gıda kaynaklı hastalıkların önde gelen bir nedeni olan insan norovirüsünün tedavisinde veya önlenmesinde etkili olabileceğini göstermiştir. Sitrik asit, sabun köpüğünde, sert su lekeleri, kireç ve pastan arındırmak için genel bir dezenfektan ve temizleme maddesi olarak ticari olarak satılmaktadır. Ayrıca quat ve klor ağartıcı gibi geleneksel dezenfektan ve temizlik ürünlerine daha güvenli bir alternatif olarak görülmektedir. Sonuç olarak bakıldığında sitrik asit, yiyecek, içecek, ilaç ve diyet takviyeleri ile temizlik ve dezenfekte edici ürünler için çok yönlü bir katkı maddesidir.

Sağlık Faydaları ve Vücut Kullanımları

Sitrik asitin birçok etkileyici sağlık yararları ve işlevleri vardır. Bu yararları ve işlevleri şu şekilde sıralayabiliriz:
Enerjiyi metabolize ediyor: Sitrat yakından ilişkili bir sitrik asit molekülüdür ve sitrik asit döngüsü adı verilen bir işlem sırasında oluşan ilk moleküldür. Ve trikarboksilik asit ya da krebs döngüsü olarak da bilinir. Vücuddaki bu kimyasal reaksiyonlar gıdaları kullanılabilir enerjiye dönüştürmeye yardımcı olur. İnsanlar ve diğer organizmalar enerjilerinin birçoğunu bu döngüden alır.
Besin emilimini artırır: Ek minerallerde çeşitli şekillerde sitrik asit mevcuttur. Fakat vücudunuz biraz daha etkili kullandığı için tüm formlar eşit yaratılmamıştır. Sitrik asit, minerallerin biyo yararlanımını çoğaltır, vücudun onları daha iyi emmesine izin verir. Örneğin, kalsiyum sitrat emilim için mide asidi gerektirmez. Ayrıca gaz, şişkinlik veya kabızlık gibi şikâyetlerde yan kalsiyum karbonat denilen başka bir formda olduğundan daha az yan etkisi vardır. Bu nedenle kalsiyum sitrat, mide asidi olan kişiler ve yaşlı yetişkinler için daha iyi bir seçenektir. Benzer şekilde, sitrat formundaki magnezyum tamamen emilir ve magnezyum oksit ve magnezyum sülfattan biyo yararlanım sağlar. Ayrıca sitrik asit ayrıca çinko takviyelerinin emilimini arttırır.
Böbrek taşlarına karşı koruyabilir: Sitrik asit potasyum sitrat formunda yeni böbrek taşı oluşmasını önler ve daha önce oluşanları parçalara ayırır. Böbrek taşları, genellikle böbreklerinizden kaynaklanan kristallerden oluşan katı kütlelerdir. Sitrik asit, idrarınızı taş oluşumu için daha az uygun hale getirerek böbrek taşlarına karşı korur. Böbrek taşları sıklıkla sitrik asit ile potasyum sitrat olarak işlem görür. Bununla birlikte, bu doğal asit gibi narenciye meyvelerinde yüksek gıdalar tüketmek, benzer taş önleyici yararlar sağlayabilir. Sonuçta sitrik asit, enerji metabolizmasında, minerallerin emilimine, böbrek taşlarının önlenmesine veya tedavisine yardımcı olur.

Güvenlik ve Riskler

Üretilen sitrik asit, Gıda ve İlaç İdaresi (FDA) tarafından genellikle güvenli (GRAS) olarak kabul edilir. Uzun süre çok miktarda tüketildiğinde, üretilen sitrik asidin güvenliğini araştıran bilimsel bir çalışma bulunmamaktadır. Yine de, alerjik reaksiyonlar bildirilmiştir. Bir raporda şişkinlik ve sertlik ile eklem ağrısı, kas ve mide ağrısı ve ayrıca dört kişide, üretilen sitrik asit içeren gıdaları tükettikten sonra nefes darlığı olduğu tespit edildiği bildirilmiştir. Aynı semptomlar, limon ve limon gibi asidin doğal formlarını tüketen kişilerde gözlenmemiştir. Araştırmacılar, üretilen sitrik asitin bu semptomlardan sorumlu olduğunu ispatlayamadıklarını ancak yiyecek ve içeceklerde kullanımının daha fazla çalışılmasını önerdiklerini kabul etmişlerdir. Her iki durumda da, bilim adamları semptomların büyük olasılıkla bileşiğin kendisinden ziyade sitrik asit üretmek için kullanılan kalıp ile ilgili olduğunu öne sürmüşlerdir. Sonuca bakıldığında raporlanan; üretilen sitrik asitten elde edilen küf kalıntılarının alerjilere ve diğer hastalıklara yol açabileceğini, ancak bunun henüz kanıtlanmadığını göstermektedir.
Sitrik asit, turunçgiller meyvelerinde doğal olarak bulunur; ancak gıdalar, ilaçlar, takviyeler ve temizlik maddelerine genellikle bir tür kalıptan üretilen sentetik versiyonlar eklenir. Üretim sürecindeki küf kalıntıları nadir durumlarda alerjileri tetikleyebilir, ancak sitrik asit genellikle güvenli kabul edilir.

Kaynakça:
wikihow
leaf.tv

Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu

Yorum Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This div height required for enabling the sticky sidebar
Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views :